فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٥
اسفناج
الانثى اسفادا : برجهانيد نره را بر ماده - و ذلك فى التيس و البعير و الثور و السباع و الطير .
اسفار
اسفار
(
asf r
) ص ج . ع . قوم اسفار :
گروه مسافر .
اسفار
اسفار
(
asf r
) ا . ع . سفر . و ج سفر (
sefr
) و (
safar
) .
اسفار
اسفار
(
asf r
) ا خ . پ . نام ولايتى . و اسفارپور شيرويه : پادشاه دوم از پادشاهان تبرستان كه در سال 315 هجرى بر گرگان استيلا يافت .
اسفار
اسفار
(
esf r
) م . ع . اسفر البعير اسفارا :
سفار نهاد بر پشت بينى آن شتر . ( مر . سفار . ) و اسفر الصبح : روشن شد صبح . و اسفر فلان : درآمد فلان در روشنائى صبح .
و اسفر الشجرة : بىبرگ شد آن درخت .
و اسفر الحرب : سخت شد جنگ . و اسفر الوجه حسنا : روشن و تابان گرديد روى .
و اسفر الرجل للصلوة : نماز گزارد آن مرد در روشنائى صبح . الحديث : اسفروا بالفجر فانه اعظم للاجر . و نيز اسفار :
چرانيدن شتران برگهاى افتاده را . و بر سر خود رفتن شتران .
اسفار
اسفار
(
esf r
) ا . پ . مورد و آس .
اسفارينى
اسفارينى
(
esf rayniy
) ص . ع . منسوب به ولايت اسفراين .
اسفاط
اسفاط
(
asf t
) ع . ج سفط (
safat
) .
اسفاف
اسفاف
(
esf f
) م . ع . اسف مداق الامور اسفافا : باريك گرفت كار را .
و اسف فلان : گريخت فلان از يار خود .
و اسف الرجل : در پى كارهاى دون شد آن مرد . و اسف البعير : گياه خشك بجاى علف داد به آن شتر . و اسف الفرس اللجام : دهنه كرد اسب را و انداخت لگام را در دهن آن اسب . و اسف الطائر : پست و نزديك زمين پريد آن مرغ . و اسف السحابة : نزديك به زمين شد ابر . و اسف النظر : تيز نگريست . و اسف الفحل :
فرود آورد آن فحل سر را جهت گزيدن . و اسف الجرح دواء : پراكند دوا را بر جراحت . و اسف الخوص : بر بافت برگ خرما را . و ما اسف منه بناقة : نرسيد از وى چيزى را . و اسف وجهه ( مجهولا ) :
تغيير كرد روى او و بدرنگ گرديد كه گويا چيزى بر آن پاشيده است .
اسفاق
اسفاق
(
esf q
) م . ع . اسفق الباب اسفاقا : باز كرد در را .
اسفاناج
اسفاناج (
esf n j
) و اسفاناخ
(
esf n x
) ا . مر . اسفناج .
اسفانبر
اسفانبر
(
asf nbor
) ا خ . پ . مر .
اسفابور .
اسفاه !
اسفاه !
(
asaf h
) ا . ع . در اندوه و تاسف گويند وا اسفاه .
اسفاه
اسفاه
(
esf h
) م . ع . اسفهه الشراب اسفاها : خورانيد به او شراب و سير نگرديد .
اسفة
اسفة
(
asefat
) ص . ع . ارض اسفة :
زمينى كه صلاحيت رستن گياه ندارد .
اسفديح
اسفديح
(
asfadih
) ا . پ . حمال و كسى كه بار مىبرد .
اسفراج
اسفراج
(
esfer j
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مارچوبه .
اسفراين
اسفراين
(
esfer yen
) ا خ . پ . - نام ولايتى در خراسان .
اسفرة
اسفرة
(
asferat
) ع . ج سفار .
اسفرسب
اسفرسب
(
asfrsab
) و
اسفرسف
اسفرسف
(
asfrasf
) ا . پ . ميدان و عرصه . و فضا .
اسفرم
اسفرم
(
esfaram
) ا . پ . اسپرم و مورد . و هر گل و ريحان . و هر گياهى كه معطر بود .
اسفرنج
اسفرنج (
esfaranj
) و اسفرنگ
(
esfarang
) ا خ . پ . شهرى در نزديكى سمرقند و مولد سيف اسفرنگى شاعر معروف .
اسفرود
اسفرود
(
esfarud
) ا . پ . نام پرنده‌اى سياه رنگ به بزرگى گنجشك كه چند پر مانند شاخ بر سر دارد و سنگ خوارك نيز گويند و بتازى قطا نامند .
اسفره
اسفره
(
asfore
) ص . پ . حاضر و آماده و مهيا .
اسفزار
اسفزار
(
esfez r
) ا خ . پ . بلوكى از توابع هرات و داراى چند قريهء آباد .
اسفست
اسفست
(
esfest
) و (
osfost
) ا . پ . نام گياهى دوائى .
اسفستى
اسفستى
(
esfesti
) ص . پ . منسوب به اسفست .
اسفع
اسفع
(
asfa '
) ص . ع . سياه . و هر كه سياهى آن بسرخى زند . ج : سفع (
sof '
) .
اسفع
اسفع
(
asfa '
) ا . ع . گاو دشتى . و گوسپندى كه براى دوشيدن خوانند . و اشل اليك الاسفع : بخوان گوسپندان را براى دوشيدن . و نيز اسفع : چرغ . ج :
سفع (
sof '
) .
اسفل
اسفل
(
asfal
) ص . ع . پست‌تر - نقيض اعلى . ج . اسافل . و اسفل سافلين :
پيرى . و يا تلف و رايگان . و يا ضلالت و گمراهى مر كافران را . و بها فسر قوله تعالى :
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ .
اسفل
اسفل
(
asfal
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پائين‌تر و پست‌تر و زيرتر . و اسفل السافلين : پائين‌تر از همه . وا . طبقهء هفتمين دوزخ كه زير همهء طبقات است .
اسفلنج
اسفلنج
(
esfelanj
) ا . پ . گياهى شبيه بريش بز .
اسفناج
اسفناج
(
esfen j
) ا . پ . گياهى از طايفهء ذو الفلقتين و مأكول كه در آشها داخل كرده و از آن خورش و بورانى سازند و تخم اين گياه را از ايران بفرنگ برده و در آنجا