فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٣
اسبع
و بزرگ و عظيم الجثه و ذو المعاشين از طايفهء ضخيم الجلد كه در سواحل رودخانه‌هاى افريقا موجود و به زبان يونانى هيپوپوتام گويند .
اسباءة
اسباءة
(
esb at
) ا . ع . راه و معبر خون .
ج : اسابىّ .
اسباب
اسباب
(
asb b
) ع . ج سبب (
sabab
) .
اسباب
اسباب
(
asb b
) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - شوگان و آلات و افزار . و كالا و متاع و رخت و سامان . و ا . واسطه و وسيله هر چيز كه وسيلهء وصول چيز ديگر گردد و اسباب جنگ ا ج : .
آلات جنگ و اسلحهء آن . و اسباب سفر :
آنچه وجود آن در سفر لازمست . و اسباب كار :
آلات و افزار و ادوات كار . و اسباب معيشت :
سامان و هر چيز كه در زندگانى شخص وجودش لازم باشد .
اسبات
اسبات
(
esb t
) ا . ع . به شنبه درآمدن جهودان . و آرميدن .
اسباح
اسباح
(
esb h
) م . ع . اسبحه اسباحا :
شنا كنانيد او را .
اسباخ
اسباخ
(
esb x
) م . ع . به زمين شور رسيدن يق حفروا فاسبخوا : اى بلغوا السباخ .
و اسبخت الارض : شوره‌ناك گرديد زمين .
اسباد
اسباد
(
asb d
) ج ا . ع . جامه‌هاى سياه .
و سرهاى گياه نصى كه اول برآيد . و ج سبد (
sebd
) .
و هو سبد اسباد : او بسيار حيله و بد بلاست در دزدى .
اسباد
اسباد
(
esb d
) م . ع . موى ستردن . و از نو برآمدن گياه نصى .
اسبار
اسبار
(
asb r
) ع . ج سبر (
sebr
) و (
sabr
) .
اسباط
اسباط
(
asb t
) ع . ج سبط (
sebt
) .
اسباط
اسباط
(
esb t
) م . ع . گواليدن چيزى در درازى و پهنا . و گسترده شدن . و افتادن چنان كه حركت را نتواند . و سبطناك شدن زمين . و اسبط فلان : خاموش شد فلان از بيم و سر را فرو افكند . و اسبط بالارض : دو سيد به زمين و دراز گشت از كتك . و اسبط فى نومه : چشم فروخوابانيد در خواب . و اسبط من الامر : غفلت نمود از كار .
اسباع
اسباع
(
asb '
) ع . ج سبع (
seb '
) و سبيع (
sabi '
) .
اسباع
اسباع
(
esb '
) م . ع . صاحب رمهء گرگ درآمده شدن يق اسبع الرعيان اذا وقع السبع في مواشيهم . و به دايه دادن بچه را . و به گرگ دادن گوسپند را . و بيكار گذاشتن بنده را .
و اسبع فلان : صاحب درد سبع گرديد فلان .
و اسبع القوم : هفت عدد شدند آن گروه .
اسباغ
اسباغ
(
esb q
) م . ع . تمام گردانيدن نعمت را بر كسى . و تمام آوردن وضو را يق اسبغ الوضوء اذا بلغه مواضعه و فى كل عضو حقه .
اسب افكن
اسب افكن
(
asb - afkan
) و
اسب افگن
اسب افگن
(
asb - afgan
) ص . پ . مرد دلير و بهادر و شجاع كه تنها و يكه بر فوج غنيم اسب اندازد و بتازد .
اسباق
اسباق
(
asb q
) ع . ج سبق (
sabaq
) .
اسبال
اسبال
(
asb l
) ا . ع . اسبال الدلو :
دهانهء دول يق ملئها الى اسبالها : پر كرد آن را تا دهانهء آن .
اسبال
اسبال
(
esb l
) م . ع . فروگذاشتن ازار و مانند آن به تكبر . و سست كردن بند ازار .
و باريدن اشك و باران . و بيرون آمدن خوشهء كشت و صاحب خوشه شدن كشت و اسبل الزرع : برآمد خوشهء آن . و اسبل عليه : بسيار كرد سخن را بر آن . و اسبل المطر : پياپى آمد باران . و كذا اسبل الدمع . و اسبلت السماء : باريد باران . و اسبلت الطريق : صاحب آينده و روندهء بسيار گرديد راه .
اسبان
اسبان
(
asb n
) پ . ج . اسب .
اسبان
اسبان
(
asb n
) ج ا . ع . روپوشهاى تنگ .
اسبان
اسبان
(
esb n
) م . ع . پيوسته جامهء سبنية پوشيدن . يق اسبنت اذا دامت على لبسها .
اسانبر
اسانبر
(
asb nbor
) ا خ . پ . يكى از شهرهاى مداين كه انوشيروان بنا نموده و طاق كسرى در آنجا بوده .
اسب‌انداز
اسب‌انداز
(
asb - and z
) ا . پ . مقدار متوسطى از مسافت كمتر از فرسخ .
اسب‌انگيز
اسب‌انگيز
(
asb - angeyz
) ا . پ .
مهميز يعنى آلتى آهنين و سر تيز كه بر پاشنهء كفش و موزه نصب كنند و اسب را بدان رانند .
اسب‌انگيز
اسب‌انگيز
(
asb - angeyz
) ص . سوار .
اسباه
اسباه
(
esb h
) ا . پ . سپاه و لشكر انبوه و سگ .
اسبت
اسبت
(
asbot
) ع . ج سبت (
sabt
) .
اسب تاز
اسب تاز
(
asb - t z
) ص . پ . اسب دواننده . وا . زمين هموار . و نام روز هيجدهم از هر ماه جلالى .
اسبتان
اسبتان
(
asbat n
) ا . پ . تخم سداب برى كه تخم اسفند باشد .
اسب دوانى
اسب دوانى
(
asb - dav ni
) ا . پ .
ميدانى كه در آنجا اسبها را جهت آزمايش مىدوانند و اسپريس نيز گويند . و عمل دوانيدن اسب .
اسبذى
اسبذى
(
asbaziy
) ا . گروهى از مجوس فارس .
ج : اسابذة .
اسبرخا
اسبرخا
(
esberx
) ا . پ . زرنيخ سرخ .
اسب رز
اسب رز
(
asb - raz
) و
اسب ريز
اسب ريز
(
asb - reyz
) و
اسبرس
اسبرس
(
asb - ras
) و
اسب ريس
اسب ريس
(
asb - reys
) ا . اسپريس . و فضا و عرصه و ميدان . و ميدان اسب‌دوانى .
اسبطرار
اسبطرار
(
esbetr r
) ا . ع . بر پهلو خفته يازيدن يق اسبطر اذا اضطجع و امتد . و شتاب رفتن شتران . و راست و درست شدن بلاد . و يازيدن و دراز شدن زبيحه
اسبع
اسبع
(
asbo '
) ع . ج سبع (
sabo '
)