فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٦
ازم
و تنگدستى و احتياج .
ازل
ازل
(
azl
) م . ع . ازله ازلا ( از باب ضرب ) : بازداشت او را . و ازل الفرس :
كوتاه كرد رسن اسب را . و گذاشت آن را . و ازلوا اموالهم : گذاشتند شتران خود را بسوى چراگاه از ترس و يا از قحط . و ازل فلان : در تنگ‌سال درآمد فلان .
ازل
ازل
(
ezl
) ا . ع . دروغ . و بلا . و محنت .
و آفت . و ما فى حبى ازل يعنى دوستى من دروغ نيست .
ازل
ازل
(
ozl
) ع . ج ازوّل .
ازل
ازل
(
azal
) ا . ع . هميشگى . و زمانى كه آن را ابتدا نباشد .
ازل
ازل
(
azal
) ص . ع . سخت . و ازل ازل : قحط و سختى بسيار سخت ( بطور مبالغه ) .
ازل
ازل
(
azall
) ص . ع . مرد شتاب . و كسى كه بر پيشانى اثر شكستگى و يا زيادتر از شجة دارد .
و مرد سبك سرين . و گرگ لاغر سرين و آن از كفتار و گرگ پيدا شود المثل : هو اسمع من ذئب الازل - و هذه الصفة لازمة للذئب .
ازلاج
ازلاج
(
ezl j
) م . ع . ازلج الباب ازلاجا : بند كرد در را .
ازلاع
ازلاع
(
ezl '
) م . ع . ازلعه ازلاعا :
در طمع چيزى انداخت آن را كه بگيرد .
ازلاف
ازلاف
(
ezl f
) م . ع . نزديك گردانيدن چيزى را .
ازلاق
ازلاق
(
ezl q
) م . ع . بچه افگندن شتر و جز آن . و تيز نگريستن مر كسى را و ازلق فلانا ببصره : تيز نگريست مر فلان را .
و ازلقه : لغزانيد آن را .
ازلال
ازلال
(
ezl l
) م . ع . نعمت دادن و ازل عليه نعمة يعنى نعمت داد او را الحديث من ازلت اليه نعمة فليشكرها . و بر گناه انگيختن كسى را . و ازله : لغزانيد آن را .
و ازل اليه شيئا من حقه : داد او را چيزى از حق وى .
ازلام
ازلام
(
azl m
) ع . ج زلم و زلم .
ازلحفاف
ازلحفاف
(
ezelhf f
) م . ع . ازلحف از لحفافا : يكسو گرديد . و دورى گزيد .
ازلزل
ازلزل
(
ezelzel
) ع . كلمه‌ايست كه در وقت زلزله گويند .
ازلعباب
ازلعباب
(
ezle'b b
) ع . م . ازلعب السحاب ازلعبابا : كثيف شد ابر .
و ازلعب السيل : بسيار شد توجبه و تدافع نمود .
ازلغباب
ازلغباب
(
ezleqb b
) ع . م . ازلغب الشعر ازلغبابا : روئيد موى پس از ستردن . و ازلغب الفرخ : برآمد پر آن چوزه .
ازلف
ازلف
(
azlaf
) ص . ع . كسى كه بينى وى كوچك و راست بود .
ازلق
ازلق
(
azlaq
) ص . ع . آنكه زياد مىلغزد و بسيار تكان مىخورد .
ازلم
ازلم
(
azlam
) ص . ع . بعير ازلم :
شتر كنار گوش بريده .
ازلم
ازلم
(
azlam
) ا . ع . الازلم الجذع : بز كوهى . و شير بيشه . و روزگار .
و سختى و بلاى بد .
ازلى
ازلى
(
azali
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - جاويد و ابدى و سرمدى و هميشه .
ازلى
ازلى
(
azaliy
) ص . ع . منسوب به ازل و يا به لم يزل يعنى جاويد . و ا خ .
خداوند تبارك و تعالى .
ازليت
ازليت
(
azaliyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هميشگى . و حيات ابدى و زندگانى جاويد .
ازليمام
ازليمام
(
ezlim m
) م . ع . زود بر گشتن . و كوچ كردن . و برپاى شدن چيزى .
و بلند برآمدن روز . و ازلام الضحى :
بلند بر آمد چاشت . و روشن گرديد .
ازم
ازم
(
azm
) ا . پ . نسل و اصل و نسب .
و اولاد و فرزند .
ازم
ازم
(
azm
) ا . ع . نوعى از گيسوى تافته و خاموشى . و پرهيز . و عدم تداخل در طعام و شراب . و ج . ازمة . و سئل عن الحارث ابن كلدة عن الطب قال هو الازم اى الحمية .
ازم
ازم
(
azam
) م . ع . ازم الفرس على فأس اللجام ازما و ازوما :
( از باب ضرب ) : بگرفت آن اسب كام لگام را بدندان . و ازم القوم : از بيخ بركند آن قوم را . و ازم بصاحبه : لازم گرفت صاحب خود را و كذلك ازم بالمكان .
و ازم الحبل و غيره : سخت تافت ريسمان و جز آن را . و ازم عليه : مداومت كرد بر آن . و ازم لضيعته : نگاهبانى كرد آب و زمين خود را . و ازم الباب : بند كرد در را . و ازم الشيى : بريد آن چيز را بدندان نيش و يا بكارد و باز ايستاد از آن چيز . و ازم فلان : ساكت شد فلان .
و نيز ازم فلان : امساك كرد در طعام و شراب . و تداخل در آنها نكرد . و ازم الزمان على القوم اى اشتد بالقحط و قل خيره :
سخت شد زمانه و كم گرديد خير آن بر آن قوم - به اين معنى از باب سمع نيز آمده است - و ازم العام : سخت شد قحط آن سال .
و ازمه : سخت گزيد آن را به تمام دهن .
ازم
ازم
(
azam
) ع . م . ازم الشيى