فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٠

ازانى

ازا

(

) ا . پ . آزا و مصطكى . و مقابل و ضد و برابر .

ازا

(

) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مقابل و برابر .

ازآء

(

ez ' '

) م . ع . از آه بطنه ازآء :

پر شد شكم او چندانكه جنبيدن نتواند .

ازاء

(

ez '

) م . ع . آزيته ازاء : مقابل و برابر شدم او را .

ازاء

(

ez '

) ا . ع . مقابل و برابر . و سبب زندگانى . و سبب فراخى عيش و افزونى آن .

و آنچه از نورد و سنگ و چرم و بورياى خرما كه براى حفاظت حوض يا چاه باشد . و محل ريختن آب در حوض . و هو بازائه : او مقابل و برابر او است . و هم ازاؤهم : آنها اقران ايشانند . و ازاء الحرب : مقيم در جنگ .

و ازاء المال : نگهبان شتران .

ازابى

(

az biy

) ع . ج ازبىّ .

ازاتة

(

ez tat

) م . ع . ازات القوم ازاتة : بسيار زيت گرديدند آن قوم .

ازاحة

(

ez hat

) م . ع . ازحته ازاحة :

دور گردانيدم آن را . و ازحت علته : دور كردم علت او را .

ازاخة

(

ez xat

) م . ع . ازاخه ازاخة :

دور گردانيد او را . و يكسو گردانيد .

ازادة

(

ez dat

) م . ع . توشه دادن .

ازاد

(

az d

) ا . ع . نوعى از خرما .

ازآر

(

ez ' r

) م . ع . بانگ كردن و غريدن شير .

ازار

(

az r

) ا . پ . پول و درم .

ازار

(

ez r

) ا . پ . دستار و عمامه . و شلوار و اشتيم و زيرجامه . و هر چيز كه بر كمر بسته و ساقها را بدان بپوشانند مانند لنگ و لنگى .

و بند ازرا : بند شلوار . و ازار كشتيبانان :

شلوار كشتيبانان و پر ازار : قعر آب و ته آب .

ازار

(

ez r

) ا . ع . چادر . و شلوار و گاه مونث آيد . ج : آزرة و ازرو ازر . و هر چيز كه بپوشد شخص را . و پرهيزگارى . و زن . و ميش ماده .

و نفس . و هو عفيف الازار : او پاك‌دامن و با عفت است . الحديث : قال الله تبارك و تعالى العظمة از ارى و الكبرياء ردائى . و ازار ازار : كلمه‌ايست كه بدان ميش را براى دوشيدن خوانند .

ازاربند

(

ez r - band

) ا . پ . بند شلوار .

ازاربندى رشته

(

ez r - bandi - recte

) ا . پ . علاقه و دل‌بستگى . و علاقهء با زن .

ازارپا

(

ez r - p

) و

ازارپاى

(

ez r - p y

) ا . پ . پايجامه و زير جامه و شلوار و تنبان و لباسى كه پاها را بپوشاند .

ازارة

(

ez rat

) ا . ع . ازار و چادر . و شلوار .

ازارة

(

ez rat

) م . ع . ازاره ازارة .

برانگيخت آن را به زيارت .

ازاردم

(

az rdam

) ا . پ . قسمى از لوبيا .

ازارقة

(

az reqat

) ج ا خ . ع . نام گروهى از خوارج كه منسوبند به نافع بن الازرق .

ازارود

(

az rud

) و (

ez rud

) ا خ .

پ . ماوراء النهر .

ازاره

(

ez re

) ا . پ . هزاره و آن قسمت از ديوار اطاق و يا ايوان كه از كف طاقچه تا روى زمين باشد .

ازاز

(

az z

) م . ع . از ازا و ازيزا و ازازا . مر . ازّ .

از اصل

(

az - asl

) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ازلاد و اصلا و قطعا و هرگز .

ازاغب

(

az qeb

) ا خ . ع . الازاغب :

نام موضعى در ملك تازيان .

ازاغة

(

ez qat

) م . ع . ازاغه عن الطريق ازاغة : ميل داد آن را از راه و بر گردانيد .

ازآف

(

ez ' f

) م . ع . ازاف عليه ازآفا : شتابى كرد در كشتن آن خسته و تمام كرد كار او را . و ازاف فلانا بطنه : گران و بىحركت كرد فلان را شكم او و قادر بر حركت نشد .

ازاق

(

az q

) ا خ . ع . نام شهرى .

ازال

(

az l

) ا خ . ع . نام شهر صنعا در يمن . و يا نام بانى آن شهر .

ازال

(

ez l

) ا . ع . ازاله عن مكانه ازالا و ازالة ( نادرا ) : دور كرد آن را از جاى خود . مر . ازالة .

ازالة

(

ez lat

) م . ع . چون واوى باشد يق ازلته ازالة : دور كردم او را از جاى و برگرداندم . و ازال الله زواله :

هلاك گردانيد او را خداى . و چون يائى باشد يق ازاله عن مكانه ازالة و ازالا :

دور كرد آن را از جاى خود - ولى ازالا بندرت استعمال مىشود .

ازاله

(

ez le

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرد و دفع و راندگى . و برداشتگى و حمل . و رفع .

و محو . و رد . و ازاله كردن ف م . دفع كردن .

و بيرون بردن . و ازاله شدن ف ل . : دفع شدن . و ازاله شو : گم شو و برو .

ازام

(

ez m

) م . ع . فشردن آنچه در جراحت بود تا بچسبد پوست آن و خشك گردد خون بر آن و دارو كردن جراحت تابه شود . و ازامه على الامر : بناخوشى بر كارى داشت او را .

ازام

(

az me

) ا . ع . سال قحطناك .

ازام

(

oz m

) ص . ع . لازم‌گيرندهء چيزى .

ازامع

(

az me '

) ع . ج ازمع .

ازامل

(

az mel

) و

ازاميل

(

az mil

) ع . ج ازمل .

ازانة

(

ez nat

) م . ع . ازانه ازانة :

آراست آن را .

ازانى

(

az niy

) ص . ع . رمح ازانى :