فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٥
ارطى
ارض
ارض
(
arz
) م . ع . ارضت الارض ارضا ( از باب نصر ) : گياهناك شد زمين .
و ارضت الارض : گياهناك يافتم زمين را . و ارض فلان ( مجهولا ) : زكام زده شد فلان . و ارضت الخشية ارضا ( ايضا مجهولا ) : خورده شد چوب از ديوچه .
ارض
ارض
(
arz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زمين . و برّ . و ميدان . و زمين مزروع . و خاك و كشور و ولايت و اقليم و مملكت . و تربت . و ارض خالى : زمين غير مزروع .
و ارض ممالك : وزير اعظم .
ارض
ارض
(
araz
) م . ع . ارضت القرحة ارضا : ( از باب سمع ) : ريمناك شد آن قرحه و فاسد گشت . و ارضت الارض اراضة و ارضا ( از باب كرم ) . مر .
اراضة .
ارض
ارض
(
araz
) ع . ج ارضة .
ارض
ارض
(
arazz
) ص . ع . رجل ارض :
مرد نشسته كه از جاى نجنبد . و بعير ارض كذلك .
ارضاء
ارضاء
(
erz '
) م . ع . دادن چيزى به كسى تا خشنود كند او را .
ارضات
ارضات
(
arz t
) ع . ج ارض .
ارضات
ارضات
(
araz t
) ع . ج ارضة .
ارضاض
ارضاض
(
erz z
) م . ع . روان كردن خوى . و بريده شدن شير . و ارض ارضاضا : درنگى نمود . و آهسته و گران گرديد . و سخت دويد . و ارضت الرثية :
ستبر گرديد ماست .
ارضاع
ارضاع
(
erz '
) م . ع . ارضعت المراة ارضاعا : شير داد آن زن .
ارضاك
ارضاك
(
erz k
) م . ع . ارضك عينيه ارضاكا : فرو خوابانيد هر دو چشم خود را و بازگشاد .
ارضة
ارضة
(
erzat
) و (
orzat
) و (
erazat
) ا . ع . گياه بسيار .
ارضة
ارضة
(
arazat
) ا . ع . ديوچه و كرمك چوب‌خوار . ج : ارض و ارضات . المثل :
هو آكل من ارضة : او خورنده‌تر است از ديوچه . و هو اصنع من ارضة : او صانع‌تر است از ديوچه .
ارضون
ارضون
(
arazun
) و (
arzun
) ع . ج ارض .
ارضوى
ارضوى
(
arzoviy
) ا خ . ع . لقب شخصى .
ارضى
ارضى
(
arzi
) ص . ع . - مأخوذ از تازى - خاكى و زمينى . و آفات ارضى و سماوى : آفتهاى زمينى و آسمانى .
ارضى
ارضى
(
arziy
) ص . ع . منسوب به ارض .
ارضياء
ارضياء
(
arzi '
) ع . ج رضىّ .
ارضين
ارضين
(
arazin
) ع . ج ارض .
ارط
ارط
(
aret
) ا . ع . رنگى كه مانند رنگ ميوهء درخت ارطى و يا ريشهء درخت ارطى باشد .
ارطاء
ارطاء
(
ert '
) م . ع . بالغ شدن دختر و بزنى رسيدن يق ارطات الجارية اذا بلغت ان تجامع .
ارطاب
ارطاب
(
art b
) ع . ج رطب .
ارطاب
ارطاب
(
ert b
) م . ع . ارطب النخل ارطابا : نزديك به رسيدن رسيد و رطب شد آنچه بر خرما بن است . و ارطب القوم :
نزديك به رسيدن رسيد خرما بنان آن قوم و ارطب البسر : رسيد غورهء خرما و رطب شد . و ارطب الثوب : تر كرد آن جامه را .
ارطاة
ارطاة
(
art t
) ا . ع . واحد ارطى يعنى يك درخت ارطى .
ارطاس
ارطاس
(
ert s
) م . ع . ارطست عليه الحجارة ارطاسا : بعضى سنگريزه‌ها بر بعضى موافق شد و هموار نشست .
ارطاط
ارطاط
(
ert t
) م . ع . ارط ارطاطا :
گول گرديد و احمق شد . و ارط فى مقعده : لازم گرفت نشستنگاه خود را و ستيهيد در آن . المثل : ارّطى فان خيرك فى الرطيط : يعنى احمق باش كه خير در تو حماقت است - دربارهء شخصى گويند كه در حماقت بختمند و با روزى باشد و در هنگام تعاقل محروم و بىنصيب .
ارطال
ارطال
(
art l
) ع . ج رطل و رطل .
ارطال
ارطال
(
ert l
) م . ع . ارطل ارطالا :
پسر سست و نرم اعضا زاد . و فروهشته شد هر دو گوش وى .
ارطام
ارطام
(
ert m
) م . ع . ارطم ارطاما :
خاموش گرديد و ساكت ماند . و ارطم البعير ( مجهولا ) : بازداشته شد آن شتر .
ارطاماسيا
ارطاماسيا
(
art m si
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى بومادران و برنجاسف .
ارطاميدوس
ارطاميدوس
(
art midus
) ا خ . پ .
نام پيغمبرى .
ارطاوى
ارطاوى
(
art viy
) ص . ع . شترى كه پيوسته ارطى خورد . و شترى كه از خوردن ارطى قولنج كرده باشد .
ارطميس
ارطميس
(
artamis
) و
ارطميسا
ارطميسا
: (
artamis
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - بومادران و برنجاسف .
ارطنيثا
ارطنيثا
(
artanis
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك قسم گياهى كه از ريشهء آن نان ترتيب مىدهند .
ارطوى
ارطوى
(
artaviy
) ص . ع . مر . ارطاوىّ .
ارطى
ارطى
(
art
) ا . ع . درختى كه برگش پهن و شكوفه‌اش مانند شكوفهء بيد و بيخش سرخ و برش تلخ و شبه به عناب و تر و تازهء اين درخت را شتر مىخورد . ج : ارطيات و اراطى (
ar t
) و اراطى .
ارطى
ارطى
(
artey
) و (
arti
) ا . پ . درخت بيد . و درخت سپيدار .
ارطى
ارطى
(
artiy
) ص . ع . منسوب به ارطى (
art
) .