فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٠
ارزاء
محالات نزديك به آن كه شامل فلسطين و ساماريا هر دو مىگردد . و نام شهرى در شام كه قبر يعقوب پيغمبر در آنجا است و گويند مسكن آن حضرت در دوازده فرسخى اين شهر بوده .
اردنج
اردنج
(
ardanj
) ا . ع . چرم سياه . و زاج .
اردو
اردو
(
ordu
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - لشكرگاه و اغرع . و نام زبان معمول در هندوستان مركب از زبان فارسى و هندى و تازى . و ا ج . سپاه و لشكر پادشاهى . و اردوى همايون و يا اردوى معلا :
لشكرگاه پادشاهى .
اردوان
اردوان
(
ardav n
) ا خ . پ . نام ولايتى وسيع - و دانشمندان فرنگ مىنويسند كه معنى اين لفظ محافظ و نگهبان و توانا و قادر مىباشد و بدين جهت است كه چندين شاهزادهء پارس و مدى و هند را در قديم به اين نام مىناميدند و لفظ ارتابانوس يونانى را مأخوذ از همين لفظ مىدانند .
اردوباد
اردوباد
(
ordub d
) ا . پ . شهرى در كنار رود ارس از مستملكات روس .
اردوش
اردوش
(
arduc
) ا . پ . نام جرم فلك قمر .
اردوكند
اردوكند
(
ardu - kand
) ا خ . پ نام قديمى شهر كاشغر .
اردوله
اردوله
(
ardule
) ا . پ . آشى مانند كاچى كه از آرد ميده پزند و اكنون سمنو گويند .
اردون
اردون
(
ardun
) ا خ . پ . نام يكى از پادشاهان ايران .
ارده
ارده
(
arde
) ا . پ . نان خورشى كه از كنجد مىسازند و با شيره و يا عسل مخلوط كرده با نان مىخورند . و حلوا ارده : نوعى از حلوا كه از ارده مىسازند .
اردهن
اردهن
(
ardahan
) ا خ . پ . قلعه‌اى از قلاع ملاحده واقع در ساوچبلاغ رى متصل بولايت طالقان قزوين .
اردهى
اردهى
(
ardahi
) ا . پ . نام يك قسم حيوانى .
اردى
اردى
(
ordi
) ا . پ . نام ماه دوم از سال شمسى كه ارديبهشت نيز گويند .
اردئاء
اردئاء
(
arde '
) ع . ج زدئ .
ارديبهشت
ارديبهشت
(
ordibehect
) ا . پ - يعنى بهشت مانند - نام ماه دويم از سال شمسى كه آفتاب در برج ثور بود و عبارت از ماه دويم بهار باشد .
و نام روز سيوم از هر ماه شمسى . و ا خ . نام فرشتهء محافظ و نگهبان كوه‌ها كه تدبير و مصالح ماه ارديبهشت و روز ارديبهشت به دو تعلق دارد . و مردم قديم ايران روز سيوم ارديبهشت ماه را بواسطهء مطابقهء نام ماه و نام روز عيد مىگرفتند و جشن مىكردند . و ارديبهشت نيز بمعنى آتش و ( ا خ . ) رب النوع حرارت مىباشد .
اردىبهشتگان
اردىبهشتگان
(
ordi - behectg n
) ا . پ . عيد و جشن روز سيوم ارديبهشتماه .
اردية
اردية
(
ardiat
) ع . ج رداء .
ارذاء
ارذاء
(
erz '
) م . ع . خداوند شتران رذايا گرديدن . و هلاك ساختن . و در مشقت انداختن . و ارذا فلانا : داد فلان را ماده شتر رذيّة . و ارذى ناقته : پس گذاشت ماده شتر خود را . و بر راه انداخت . و لاغر و نزار گردانيد آن را . و ازداه غيره :
بيمار و سست گردانيد او را .
ارذاذ
ارذاذ
(
erz z
) م . ع . روان شدن جراحت . و روان شدن آنچه در مشك باشد و ارذت السماء : باران ريزهء نرم باريد .
و ارذت الارض : باران ريزهء نرم رسيد آن زمين را .
ارذال
ارذال
(
arz l
) ع . ج رذل .
ارذال
ارذال
(
erz l
) م . ع . صاحب ناكسان و فرومايگان گرديدن يق ارذل فلان : يعنى صاحب ياران رذل گرديد فلان . و ارذله :
ناكس و فرومايه گردانيد او را .
ارذام
ارذام
(
erz m
) م . ع . ارذمت القصعة ارذاما : بيرون شد آب از سر آن كاسه . و ارذم على الخمسين : عمرش افزون از پنجاه سال گرديد .
ارذل
ارذل
(
arzal
) ص . ع . ناكس و فرومايه .
و بلا به از هر چيزى . ج : ارذلون . و ارذل العمر : آخر عمر كه در آن عقل از كلان‌سالى بازگردد و از همه چيز عاجز ماند .
ارذلة
ارذلة
(
arzelat
) ع . ج رذال .
ارذلون
ارذلون
(
arzaluna
) ع . ج ارذل .
ارز
ارز
(
arz
) ا . پ . قيمت و بها و ارزش .
و قدر و مرتبه و مقدار . و توقير و تكريم .
و درخت صنوبر . و ارز بازار : بها و قيمت معمول در بازار .
ارز
ارز
(
arz
) ا . ع . ارز الكلام : پيوستگى و درستى كلام بحصر و جمعيت .
ارز
ارز
(
arz
) م . ع . ارز ارزا و اروزا ( از باب ضرب و كرم و سمع ) : منقبض گرديد از بخل . و مجتمع شد و ثابت گرديد . يق فلان اذا سئل ارز و اذا دعى اهتز يعنى فلان وقتى كه چيزى از وى خواهند منقبض مىشود و چون او را براى طعام خوانند خوش مىشود . و ارزت الحية : پناه گرفت مار بسوراخ خود و برگرديد بسوى آن و ثابت ماند در آنجا و منه ان الاسلام ليازر الى المدينة كما تازر الحية الى جحر ها و ارزت الليلة : سرد شد شب .
ارز
ارز
(
arz
) و (
orz
) ا . ع . درخت صنوبر .
و يا درخت صنوبر نر . و يا درخت عرعر .
ارز
ارز
(
orz
) و (
arcz
) و (
orcz
) ا . برنج .
ارز
ارز
(
araz
) ا . ع . درخت ارژن .
ارز
ارز
(
arczz
) و (
orozz
) ا . ع . برنج .
ارزاء
ارزاء
(
arz '
) ع . ج رزء .