فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٩
اربل
يربض الرهط : پس ظرفى خواست كه سيراب كند آن گروه را و گران سازد آنان را كه بخواب روند درازا بر زمين . و اربض اهله : خبرگيرى نمود از نفقهء عيال خود .
و اربضت الشمس : سخت گرم شد آفتاب
ارباع
ارباع
(
arb '
) ع . ج ربع و ربع و ربع و ربارعى .
ارباع
ارباع
(
erb '
) م . ع . به چهار سال درآمدن گوسپند و پنجم گاو و اسب و هفتم شتر . و در علف بهارى درآمدن قوم . و مقيم بودن به منزل بهارى . و در علف بهارى رها كردن ستور را .
و خداوند شتران ربع شدن . و در پيرى فرزند شدن كسى را . و به بهار در نتاج آمدن شتر .
و اربعت الناقة : بند شد زهدان آن ماده شتر و قبول نكرد آب نر را . و اربع ماء اركية : بسيار شد آب آن چاه . و اربع الورد : نوبت آب خوردن زود باز آمد .
و اربع الابل : گذاشت آن شتران را تا هرگاه خواهند آب خورند . و اربع فلان :
بسيار نكاح كرد فلان . و اربع السائل :
سؤال كرد سائل و رفت و باز آمد . و اربع المريض : ترك داد عيادت آن بيمار را دو روز و بروز سيوم برآمد .
ارباغ
ارباغ
(
erb q
) م . ع . اربغ ابله ارباغا : گذاشت شتران را تا بوقت و بىوقت آب خورند و منه قولهم : تركت ابله هملا مربغا .
ارباق
ارباق
(
arb q
) ع . ج ربقة .
اربال
اربال
(
erb l
) م . ع . اربلت الارض اربالا : رويانيد آن زمين گياه ربل را . و بسيار شد درخت ربل در آن .
اربان
اربان
(
erb n
) م . ع . اربنته الربون اربانا : دادم او را بيعانه .
اربان
اربان
(
orb n
) ا . ع . بيعانه و ربون .
اربة
اربة
(
erb t
) ا . ع . حاجت و نيازمندى و فطانت و زيركى . و هنر . و حيله . و فرج .
قوله تعالى : أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ اى الذين لا يعرفون شيئا من امور النساء . روى الاحمق الذى لا يأتى النساء .
و قيل الخصى .
اربة
اربة
(
orbat
) ا . ع . حاجت . و گره . و گرهى كه تا نگشايند گشاده نشود . و قلاده . و حلقهء اخيه كه در زمين محكم كنند و اسب را بدان بندند .
اربة
اربة
(
arebbat
) ع . ج رباب و ربّة و ربّة .
اربثاث
اربثاث
(
erbes s
) م . ع . اربث اربثاثا : پراكنده گرديد .
اربجان
اربجان
(
erbej n
) ا . ع . نام گياهى .
اربد
اربد
(
arbad
) ا . ع . نام يك مارى خبيث .
و شير بيشه . و ا خ . نام چند نفر . و ص .
ظليم اربد : شترمرغ خاكسترگون .
اربداد
اربداد
(
erbed d
) م . ع . خاكسترگون و تيره رنگ شدن .
اربساس
اربساس
(
erbes s
) م . ع . خشم كردن باهم . و قدرت يافتن . و سپس ماندن . و درنگ كردن . و اربس امرهم : سست شد كار ايشال تا متفرق شدند . و اربس فلان :
رفت فلان در زمين .
اربش
اربش
(
arbac
) ص . ع . رجل اربش :
مرد مختلف رنگ .
اربع
اربع
(
arba '
) ا . ع . جاء يمشى على اربع : مىآيد و راه مىرود بر چهار دست و پا . و ص . چهار زن .
اربع
اربع
(
arbo '
) ع . ج ربع .
اربعاء
اربعاء
(
arba '
) و (
arbe '
) و (
arbo '
) ا . ع . روز چهار شنبه .
اربعاء
اربعاء
(
arbe '
) ا . ع . ستونى از ستونهاى بنا . و ج ربيع .
اربعاء
اربعاء
(
orbo '
) و (
arba '
) ا . ع .
چهار زانو يق قعد الاربعاء : نشست چهار زانو .
اربعاآت
اربعاآت
(
arba t
) ع . ج اربعاء يعنى روزهاى چهار شنبه .
اربعاآن
اربعاآن
(
arba ne
) ا . بصيغهء تثنيه .
ع . يعنى دو روز چهار شنبه .
اربعاواء
اربعاواء
(
orbo v '
) ص . ع . بيت اربعاواء : خانهء يك ستون و دو ستون و سه ستون و چهار ستون .
اربعاوى
اربعاوى
(
orbo v
) ا . ع . چهار زانو قعد الاربعاوى : شست چهار زانو .
اربعة
اربعة
(
arbaat
) ج ا . ع . چهار مرد . و هر دو دست و پا . و چارپا .
اربعة
اربعة
(
arbeat
) ع . ج ربيع .
اربعة عشر
اربعة عشر
(
arbaat - acara
) ج ا . ع .
چهارده مرد .
اربعون
اربعون
(
arbauna
) و اربعين (
arbaina
) ج ا . ع . چهل .
اربغ
اربغ
(
arbaq
) ص . ع . بسيار از هر چيز و فراوان .
اربق
اربق
(
arboq
) ا خ . ع . نام دهى در رامهرمز .
اربك
اربك
(
arbak
) ص . ع . شتر سياه تيره رنگ .
و شترى كه هر دو پهلو و گوشهاى وى سخت سياه بود و ساير بدنش تيره رنگ . ج : ربك
اربك
اربك
(
arbok
) ا خ . ع . نام دهى در رامهرمز كه اربق نيز گويند .
اربل
اربل
(
arbal
) ص . ع . ربل اربل - بطور مبالغه - هر درختى كه در آخر تابستان بواسطهء سردى شب بدون باران برگ و بار آورد .
اربل
اربل
(
arbel
) ا خ . پ . شهرى در آسياى صغير نزديك موصل كه در حوالى آن اسكندر مقدونيائى در 331 سال قبل از مسيح بر دارا پادشاه ايران غالب آمد .