فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٣
اذن
اذكار
اذكار
(
azk r
) ع . ج ذكر .
اذكار
اذكار
(
azk r
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دعاها و وردهائى كه در ستايش و سپاس خداوند مكررا بر زبان جارى مىكنند .
اذكار
اذكار
(
ezk r
) م . ع . اذكره اذكارا : ياد آورد آن را . و اذكرت المراة : پسر زاد آن زن . و ما اسمك اذكره ( بصيغة المتكلم من المضارع من الثلاثى ) و يا ما اسمك اذكره ( بصيغة الامر من الافعال ) يعنى چه نام دارى ياد بده .
اذكار
اذكار
(
ezzek r
) م . ع . اذكره اذكارا : يا ذكر آن را . و به ياد آورد آن را .
اذكر
اذكر
(
azkar
) ص . ع . هو اذكر منه : وى تيز و تندتر است از آن .
اذكى
اذكى
(
azk
) ص . ع . طيب اذكى :
بوى خوش تيز و قوى بو .
اذكياء
اذكياء
(
azki '
) م . ع . ج ذكىّ .
اذل
اذل
(
azall
) ص . ع . خوارتر و فرومايه و دون‌تر و كمينه‌تر . و رام‌تر و مطيع‌تر .
اذلا
اذلا
(
azell
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان خوار و ذليل و فرومايه .
اذلاء
اذلاء
(
azell '
) ع . ج ذليل .
اذلاق
اذلاق
(
ezl q
) م . ع . اذلق السكين اذلاقا : تيز كرد آن كارد را . و اذلق الصوم او السموم : سست كرد روزه و يا سموم فلان را . و اذلق الطائر :
سرگين انداخت آن مرغ . و اذلقه : بىآرام كرد او را . و اذلق السراج : روشن كرد چراغ را . و اذلق الضب : آب ريخت در سوراخ سوسمار تا بيرون آيد .
اذلال
اذلال
(
azl l
) ا . ع طريقهء شخص و روش و جاء على اذلاله : بطور و طريقهء خود آمد . و دعه على اذلاله : بگذار او را بطريقهء خود . و امور الله جارية اذلالها او على اذلالها : يعنى كارهاى خدا بروش و مجارى خود جاريست . و اذلال الناس ج ا . : مردم كم‌پايه . و نيز اذلال :
ج ذلّ .
اذلال
اذلال
(
ezl l
) م . ع . اذله اذلالا :
خوار پنداشت او را . و خوار داشت و نرم گردانيد . و اذل البعير الصعب : بركشيد كند را از سر شتر سركش تا لذت يابد با وى و انس و الفت گيرد . و اذل فلان : صاحب ياران خوار گرديد فلان . و اذل فلانا :
خوار يافت فلان را .
اذلة
اذلة
(
azellat
) ع . ج ذلول و ذليل .
اذلعباب
اذلعباب
(
ezle'b b
) ا . ع . نوعى از رفتار شتر .
اذلعباب
اذلعباب
(
ezle'b b
) م . ع . اذلعب اذلعبابا : نيك شتاب رفت .
اذلعى
اذلعى
(
azlaiy
) ا . ع . نرهء دراز ستبر .
اذلغ
اذلغ
(
az'aq
)
اذلغى
اذلغى
(
azlaqiy
) ا . ع .
نره و كير .
اذلف
اذلف
(
azlaf
) ص . ع . خردبينى .
و بينى خرد و باريك . و كسى كه بينى آن شبيه به بينى بوزينه بود . ج : ذلف . يق رجل اذلف و انف اذلف .
اذلق
اذلق
(
azlaq
) ص . ع . زبان تيز . و سنان تيز . ج : ذلق .
اذله
اذله
(
azelle
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان خوار و فرومايه و پست و حقير و ذليل .
اذليلاء
اذليلاء
(
ezlil '
) م . ع . اذلولى اذليلاء : پنهان رفت . و خوار و رام گرديد .
و اذلولى فلان : شكسته خاطر شد فلان .
و اذلولى الذكر : سست و نرم ايستاد نره .
و نيز اذليلاء : سرعت نمودن در كار تا فوت نشود .
اذما
اذما
(
ez - m
) كلمهء موصول يعنى هر وقتى .
اذماء
اذماء
(
ezm '
) م . ع . اذماه اذماء :
سخت زد او را و بر باقى جان گذاشت او را .
اذمار
اذمار
(
azm r
) ع . ج ذمر .
اذمام
اذمام
(
ezm m
) م . ع . اذمه اذماما :
نكوهيده يافت او را . و اتيته فاذممته :
آمدم او را پس نكوهيده يافتم او را . و اذم به : خوارمند نمود او را . و اذم فلان :
كارى كرد فلان كه سزاوار نكوهش گرديد .
و اذم له و عليه : گرفت براى او زينهار .
و اذم فلانا : زينهار داد فلان را . و رهانيد آن را . و اذمت ركابهم : مانده گرديدند شتران ايشان و واپس ماندند از گروه شتران . و كذلك اذم به بعيره .
اذمة
اذمة
(
ezemmat
) ع . ج ذمام و ذمام .
اذمقرار
اذمقرار
(
ezmeqr r
) م . ع . اذمقر اللبن اذمقرارا : پارچه پارچه گرديد آن شير .
اذن
اذن
(
azan
) م . ع . اذنه اذنا : ( از باب نصر ) : زد در گوش او . و اذن ( مجهولا ) :
به درد گوش گرفتار شد . و اذن العشب : خشك شدن گرفت آن گياه .
اذن
اذن
(
ezn
) ا . ع . دستورى . و دانست : و فعله باذنى : كرد آن را بدانست من .
اذن
اذن
(
ezn
) م . ع . اذن اذنا و اذنا و اذنا و اذانة : مر . اذان . و اذن له فى الشيى اذنا و اذينا : ( نيز از باب سمع ) :
اجازت و دستورى داد او را در آن چيز . و اءذن لى على الامير : دستورى ده مرا برفتن پيش امير .
اذن
اذن
(
ezn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رخصت و جوار و لهى و اجازه و دستور و پروانگى . و اذن دادن ف م . : دستورى دادن . و اذن داشتن ف ل . : دستورى داشتن و مرخص بودن .
اذن
اذن
(
ozn
) و (
ozon
) ا . ع . گوش - مؤنث است - ج : آذان . و جاء ناشرا اذنيه :
آمد وادارندهء دو گوش خود يعنى طامع و اميدوار