فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤١
ادبارة
پر كرد دول را . و ادامت السماء :
پيوسته باريد آسمان . و اديم به ( مجهولا ) :
مبتلا بدوران سر گرديد .
ادانة
ادانة
(
ed nat
) م . ع . چون واوى بود يق ادانه ادانة : فرومايه و ضعيف گردانيد او را . و ادين ( مجهولا ) : خسيس و فرومايه گرديد . و ضعيف و سست شد . و چون يائى باشد يق ادنته ادانة : وام دادم او را .
و ادان هو : وام گرفت او . و نيز ادانة :
به مهلت چيزى خريدن و بهاى آن را وام‌دار شدن يق منه ادنى عشرة دراهم .
ادانوش
ادانوش
(
ad - nowc
) اخ . پ . نام شخصى كه به رسالت پيش عذرا آمد و عذرا از قهر و خشم چشم ويرا به انگشت كند .
ادانى
ادانى
(
ad ni
) ع . ج ادنى (
adn
) .
ادانى
ادانى
(
ad ni
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان سفله و پست و فرومايه - ضد اعالى .
ادوات
ادوات
(
ad v t
) ع . ج اداة .
ادوات
ادوات
(
adav t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اسباب و آلات . و هر دست‌افزارى .
و ظروف و رخوت . و هر چيز كه در معيشت شخص بدان محتاج باشد .
اداوة
اداوة
(
ed vat
) ا . ع . مطهره و آب دستان و ظرفى كه بدان دست و روى مىشويند .
ج : اداوى (
ad v
) .
اداوى
اداوى
(
ad v
) ع . ج اداوة .
اداهم
اداهم
(
ad hem
) ع . ج ادهم .
ادب
ادب
(
adb
) م . ع . ادبه ادبا ( از باب ضرب ) بمهمانى خواند او را .
ادب
ادب
(
adab
) ا . ع . زيركى . و نگاهداشت حد هر چيز . ج : آداب . و علم ادب علمى را گويند كه بدان شخص خود را از خلل در كلام نگاه مىدارد و آن دوازده قسم است :
هشت اصل يعنى علم لغت و صرف و اشتقاق و نحو و معانى و بيان و عروض و قافيه و چهار فرع يعنى قرض الشعر كه بدان تميز داده مىشود ميان اشعار سالم از معيوب و غير سالم و رسم الخط و انشاى نثر از خطب و رسائل و محاضرات كه عبارت از علم تواريخ باشد . و ادب البحر : بسيارى آب دريا .
ادب
ادب
(
adab
) م . ع . ادب ادبا و ادابة ( از باب كرم ) : زيرك و نگاهدارنده شد حد هر چيز را . و ادب ادبا ( از باب ضرب ) :
طعام مهمانى ساخت . و طعام مهمانى عروسى ساخت .
ادب
ادب
(
adab
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزرم و حيا و شرم . و فرهنج . و خوش‌خلقى و ملايمت و لطافت . و نيكوئى نهاد . و خوبى پرورش . و احترام و تعظيم و تكريم . و وقار .
و لياقت و شايستگى . و معرفت . و سلوك و حسن خلق . و خوبى و درستى علم و دانش .
و علم ادب بر دوازده قسم است ( مر . ادب تازى ) . و ادب آموز : كسى كه علم ادب بياموزد . و ترك ادب : گستاخى و درشتى .
و بىشرمى . و باادب ص . : بادانش و خداوند اطوار پسنديده . و ادب آموختن ف ل . : تحصيل علم ادب كردن . و كسب صفات حسنه نمودن و از صفات رذيله دورى جستن . و ترك ادب كردن : درشتى و گستاخى كردن . و اطوار پسنديده را بجا نياوردن . و ادب كردن : آزرم نمودن و شرم نمودن . و ف م . : تنبيه نمودن و سياست نمودن . و صفات رزيله را از شخص دور كردن .
ادب
ادب
(
adabb
) ص . ع . مرد بسيار موى .
و مردى كه موى اولين و كوچك بر تن وى برآمده باشد . و شتر بسيار موى .
ادباء
ادباء
(
edb '
) م . ع . ادبى العرفج ادباء : چندان برگ بر شوره گياه برآمد كه مانند ملخ گرديد .
ادباء
ادباء
(
odab '
) ع . ج اديب .
ادباب
ادباب
(
adb b
) ع . ج دب .
ادباب
ادباب
(
edb b
) م . ع . ادب الصبى ادبابا : نرم راند آن كودك را . و ادب البلاد : پر كرد شهرها را از داد و عدل كه نرم رفتن گرفتند اهل آنها .
ادبار
ادبار
(
adb r
) ع . ج دبر و ده‌بر و دبرة .
و جئتك ادبار الشهر و فى ادبار الشهر : آمدم ترا آخر ماه .
ادبار
ادبار
(
edb r
) م . ع . ادبر ادبارا :
پشت داد . و سپس رفت . و برد . و ادبر الرجل :
خداوند ستور پشت ريش شد آن مرد . و در باد دبور درآمد . و روز چهارشنبه به سفر رفت . و ادبره القنب : پشت ريش كرد آن را پالان .
و نيز ادبار : دوتا شدن گوش ماده شتر بسوى پشت .
ادبار
ادبار
(
edb r
) ا پ . - مأخوذ از تازى - واژگونى بخت و طالع - ضد اقبال - و عدم مساعدت بخت و فلاكت و عدم پيشرفت كار . و ادبار روزگار : موافقت نكردن روزگار . و پشت كردن دولت . و ص . كثيف و چركين . و ادبار كردن : ف ل . : پشت كردن و روگردانيدن . و ادبار بودن : چركين و كثيف بودن .
ادبارا
ادبارا
(
edb ran
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - عاقبت الامر و آخر الامر .
ادبارة
ادبارة
(
edb rat
) ا . ع . شكافى كه در گوش كنند و در آن فتيله گذارند - فان اقبل فهو اقبالة و ان ادبر فهو ادبارة - يق ناقة ذات اقبالة و ادبارة . و الجلدة المعلقة من الاذن هى الاقبالة و الادبارة كانها زنمة . و پارچهء چرمى كه به گوش گوسپند مىبندند اقبالة و ادبارة مىگويند .