فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٠

ادامة

را . و اد فى الارض : سير كرد در زمين . و ادته الداهية ادا ( از باب نصر و ضرب سمع ) : رسيد او را بلا .

اد

(

edd

) ا . ع . عجب و شگفت . و كار سخت و زشت . و بلاى عظيم . و غلبه و قوت . ج :

آداد و ادد . قوله تعالى لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدًّا اى منكرا .

ادّ

(

odd

) ا خ . ع . نام پدر قبيله‌اى از يمن .

ادا

(

) ا . پ . كرشمه و ناز . و آواز و نوا . و زبان‌آورى و سخن‌رانى . و تلفظ و تقرير .

و سرود و نغمه و ترانه . و اشاره و رمز . و خوبى يا بدى حركات . و حسن ادا : نيكوئى تقرير و سخن‌رانى . و خوش‌ادا : ص . : كسى كه حركات وى خوش‌آيند باشد . و بد ادا : كسى كه حركاتش بد بود . و مرغ خوش ادا : مرغ خوش‌آواز . و ادا كردن ف م : بيان كردن و تقرير نمودن . و سرائيدن و سرود كردن .

ادا

(

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انجام و سرانجام و اتمام . و فراغ . و گزارش . و ايفا و پرداخت كارى كه بر شخص فرض و لازم است .

و ادا كردن ف م . : گزاردن . و وفا كردن .

و باز دادن . و عمل كردن و بجا آوردن و پرداختن و اجرا كردن . و تمام كردن . و يارى نمودن و معاونت كردن . و عمل كردن به تكليف و بجا آوردن تكليف و اداى دين كردن :

پرداختن وام . و اداى سفر كردن ف ل . :

فارغ شدن از سفر .

اداء

(

ad '

) ا . ع . گزارش و ايفا .

اداء

(

ed '

) ا . ع . سربند خيك .

اداءة

(

ed at

) م . ع . ادأته اداءة :

تهمت نهادم او را . و ادأت يا رجل : بيمار شدى اى مرد . و ادأته : بيمار ساختم او را ( لازم و متعدى ) . مر . ادواء .

ادآب

(

ed ' b

) م . ع . ادأب الرجل فى عمله ادآبا : مانده شد آن مرد از كار كردن و رنج ديد . و ادأب الرجل الدابة :

در رنج انداخت آن مرد ستور را و مانده گردانيد .

ادابة

(

ad bat

) م . ع . ادب ادبا و ادابة ( از باب كرم ) : زيرك و نگاهدارندهء حد هر چيز گرديد .

ادابر

(

od ber

) ص . ع . رجل ادابر :

مرد قاطع رحم و سخن ناشنو .

ادابند

(

ad - band

) ص . پ . نويسنده و بيان‌كنندهء كلمات خوش و نصايح .

ادابندى

(

ad - bandi

) ا . پ . نويسندگى و بيان نصايح و كلمات خوش . و تعيين زمانى براى تشكيل قرارداد و يا اداى قسط .

ادات

(

ad t

) ا . ع . دست‌افزار و يا آلت حصول چيزى . ج : ادوات . و اداة التعريف باصطلاح صرف و نحو كلمهء ال را گويند كه بر سر اسم در مىآورند .

ادات

(

ad t

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلت حصول چيزى . و ادات تشبيه : لفظى كه دلالت بر تشبيه كند . و ادات ندا و ادات نسبت و ادات جمع : حروفى كه دلالت بر ندا و نسبت و جمع مىكند .

ادادا

(

ad d

) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - نوعى از مازريون كه داراى دو قسم است سياه و سپيد .

ادادة

(

ed dat

) م . ع . اداد الطعام ادادة : گرمناك گرديد آن طعام .

ادار

(

ad r

) ا . ع . ماه ششم از ماه‌هاى رومى كه آذر ماه باشد .

اداراقى

(

ad r qi

) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - داروئى سمى . مر . اذاراقى .

ادارة

(

ed rat

) م . ع . ادرت ادارة :

گرديدم . و ادرته : گردانيدم او را ( لازم و متعدى ) . و ادير به ( مجهولا ) : مبتلا به علت دوار شد . و اداره عن الامر :

نگريست در آن كار كه چگونه سرانجام دهد آن را و كذلك اداره على الامر .

اداره

(

ed re

) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترتيب و فرهون و انتظام و آراستگى . و نظارت .

و هيئت مرتب و منظم از هر دستگاهى . و ترتيب و انتظام هر دستگاهى . و اداره داشتن ف ل . : داراى دستگاه مرتب و منظم بودن . و اداره كردن ف م . : مرتب و آراسته كردن و ترتيب دادن .

ادارين

(

ad rin

) ص . پ . بلغت زند زشت و بد . و بدكار و بدعمل .

اداف

(

od f

) ا . ع . نره . و گوش .

ادافهم

(

ad - fahm

) م ف . پ . فهم و ادراك بواسطهء رمز و علامت .

اداقة

(

ed qat

) م . ع . اداقوا به اداقة :

گرد گرفتند آن را .

اداك

(

ad k

) ا . پ . آداك و جزيره .

و گذرگاه و معبر .

ادالة

(

ed lat

) م . ع . اداله ادالة :

دولت و غنيمت داد او را . و ادالنا الله من عدونا : چيره گرداند خداى ما را بر دشمنان .

ادام

(

ad m

) ا خ . پ . كرهء آسمانى .

ادام

(

ed m

) ا . ع . نان خورش و ترنانه .

ج : آدمة و آدام . و مقتداى قوم . و هر منافق .

و سازگار . و ا خ . نام زنى . و نام چاهى در يك منزلى مكه .

ادام

(

ad ma

) كلمهء فعل يعنى هميشه بدارد .

ادام

(

add m

) ا . ع . اديم فروش .

ادامة

(

ed mat

) م . ع . فرونشانيدن جوشش ديگ بر آب سرد وا پژوهيدن .

و برگردانيدن تير بر ابهام و هموار كردن آن .

و باقى داشتن ديگ بر ديگپايه پس از پخته شدن . و ادامه ادامة . هميشه داشت او را . و درنگى نمود در آن . و ادام الدلو :