فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٩
اد
خون سياوشان .
اخى
اخى
(
axi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برادر .
اخى
اخى
(
axi
) ص . پ . كار خوب و مردانه .
و دلير . و كريم و سخى .
اخى
اخى
(
axi
) ا . ع . برادر من .
اخى
اخى
(
oxayy
) ا . ع . مصغر اخ يعنى كوچك برادر .
اخيار
اخيار
(
axy r
) ع . ج خير (
xayr
) و (
xayyer
) .
اخيار
اخيار
(
axy r
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوبان و نيكوان . و مردمان نيك و برگزيده .
اخياس
اخياس
(
axy s
) ع . ج خيس (
xis
) .
اخياش
اخياش
(
axy c
) ع . ج خيش (
xayc
) .
اخياط
اخياط
(
axy t
) ع . ج خيط (
xayt
) .
اخياف
اخياف
(
axy f
) ص . ع . اخوة اخياف :
برادرانى كه مادرشان يكى و پدرشان مختلف بود . و هم اخياف : ايشان مختلف‌اند .
اخياف
اخياف
(
exy f
) م . ع . اخيف اخيافا :
به خيف منى آمد و فروكش شد در آن .
اخيال
اخيال
(
axy l
) ع . ج خيل (
xayl
)
اخيال
اخيال
(
exy l
) م . ع . اخيلنا اخيالا :
سر در وانگريسته ابر را بارنده گمان برديم .
و اخيلت السماء : آمادهء باريدن شد آسمان .
و اخيل الناقة : نهاد خيال را براى بچهء ماده شتر تا گرگ از آن بترسد . و اخيل عن القوم : باز ايستاد و بددل شد از آن گروه . و هذا الامر لا يخيل : اين كار مشتبه نمىشود .
اخيام
اخيام
(
exy m
) م . ع . اخيم الخيمة اخياما : چادر ساخت و خيمه ساخت .
اخيان
اخيان
(
oxay n
) اخ . بصيغهء تثنيه . ع . نام دو كوه .
اخية
اخية
(
axiyat
) ا . ع . آخيه و آخية و طناب خيمه . و حرمت . و عهد . ح : اواخى .
اخيخة
اخيخة
(
axixat
) ا . ع . يك نوع طعامى كه از آرد و شير و روغن زيتون ترتيب مىدهند .
اخيد
اخيد
(
axid
) ا . پ . به زبان اهالى فرغانه ولى و حاكم . و اخ . لقب يكى از امراى آل عباس كه المتقى بالله اين لقب را بوى داده بود .
اخيدن
اخيدن
(
axidan
) ف م . پ . دست رسانيدن .
و در پى رفتن . و ف ل . رسيدن .
اخيذ
اخيذ
(
axiz
) ص . ع . بندى و گرفتار . و پير مسافر .
اخيذة
اخيذة
(
axizat
) ص . ع . مؤنث اخيذ .
اخير
اخير
(
axyar
) ص . ع . به و بهتر و هو اخير منك اى خير منك : او به است از تو - و در اين كلام معنى تفضيل مراد نيست .
اخير
اخير
(
axir
) ص . ع . پسين - ضد نخستين . و غائب . و جاء اخيرا : آمد سپس همه .
اخيرا
اخيرا
(
axiran
) م ف . پ - مأخوذ از تازى - پس از همه و در آخر همه .
اخيروس
اخيروس (
axirows
) و اخيروسه
(
axirowse
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گندم دشتى و گندم خودرو .
اخيريدن
اخيريدن
(
axiridan
) ف م . پ .
بيرون كشيدن شمشير از غلاف .
اخيس
اخيس
(
axyas
) ص . ع . هو فى عيص اخيس او عدد اخيس :
يعنى . او بسيار عدد است .
اخيشن
اخيشن
(
oxaycen
) ص . ع . مصغر اخشن (
axcan
) .
اخيص
اخيص
(
axyas
) ص . ع . رجل اخيص : مردى كه يك چشم وى خرد و ديگرى كلان باشد . و كبش اخيص :
قچقارى كه يكى از دو شاخ وى شكسته باشد .
اخيضر
اخيضر
(
axayzer
) ا . ع . نوعى از مگس .
و دردى در چشم . و اخ . وادى ميان مدينه و شام .
اخيف
اخيف
(
axyaf
) ص . ع . اسب و يا مردى كه يك چشم آن ازرق و ديگرى سياه بود .
و شتر كه غلاف نره آن بزرگ باشد .
اخيل
اخيل
(
axyal
) ا . ع . مرغى كه آن را بفال بد دارند و آن صرد و يا شقراق است - سمى بذلك لاختلاف لونه بالسواد و البياض . و كبر و بزرگ‌منشى . ج : خيل (
xil
) . و بنو الاخيل ج اخ . : نام قبيله‌اى كه ليلى الاخيلية از آن قبيله است .
اخيل
اخيل
(
axyal
) ص . ع . بيهوده‌تر . و متكبرتر .
و مغرورتر . و رجل اخيل : مرد خلناك .
اخيلة
اخيلة
(
axyelat
) ع . ج خيال (
xay l
) .
اخينوس
اخينوس
(
axinows
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - اخيروس و گندم خودرو .
اخيون
اخيون
(
axiun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك نوع گياهى كه آن را رأس الحية نيز كويند .
اخيه
اخيه
(
axye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوب كج و يا رسن و يا دوالى كه هر دو طرف آن را در ديوار و يا در كوه و يا در زمين نيك فرو برده باشند و ميان آن دو حلقه مانندى بيرون باشد و چارپايان را بدان بندند .
اد
اد
(
ad
) پ . ضمير متصل فعلى كه در مغايب استعمال مىگردد و الف آن در درج ساقط مىشود مانند كند و مىكند و شود و مىشود . و هرگاه آخر كلمهء فعل الف ساكن باشد الف ضمير را بيا بدل مىكنند مانند نمايد و مىنمايد .
اد
اد
(
add
) ا . ع . عجب و شگفت . و بلاى عظيم .
و كار سخت و زشت . و غلبه . و قوت . ج :
آداد .
اد
اد
(
add
) م . ع . اد البعير ادا ( از باب نصر ) : آواز كنانيد آن شتر در جوف .
و ادت الناقة : ناليد آن ماده شتر از جدائى بچه . و اد الشيى : دراز كشيد آن چيز را .