فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣١
اخرى
بدوال . و اخرطت الشاة : چشم زخم رسيد به پستان آن گوسپند . و يا منجمد و با زرداب برآمد شير از پستان آن گوسپند جهت نشستن بر زمين نمناك .
اخراف
اخراف
(
exr f
) م . ع . اخرفه اخرافا : خرف و فرتوت گردانيد او را . و اخرف النخل : بهنگام چيدن ميوه رسيد آن خرما بن . و اخرفت الشاة : بره زاد آنگوسپند در خريف . و اخرف القوم :
در آمدند آن گروه در خريف . و اخرفت الذرة : بسيار دراز شد آن گياه ارزن .
و اخرف فلانا نخلة : اجازه داد فلان را تا ميوه چيند از خرمابن براى خود . و اخرفت الناقة : بچه زاد آن ماده شتر در همان وقت كه آبستن شده بود .
اخراق
اخراق
(
axr q
) ع . ج خرق .
اخراق
اخراق
(
exr q
) م . ع . اخرقه اخراقا :
سرگشته و متحير گردانيد او را .
اخرب
اخرب
(
axrab
) ص . ع . ويران‌تر و خراب‌تر .
اخرب
اخرب
(
axrab
) ا . ع . گشادگى شكاف گوش شكافته . و هر سوراخ مستديرى . و باصطلاح عروض الاخرب : من اجزاء العروض ما كان اخرم مكفوفا مثل مفاعلين يحول الى مفعولن .
اخرب
اخرب
(
axrob
) ا خ . ع . نام موضعى .
اخربة
اخربة
(
axrebat
) ج . ع خراب .
اخرة
اخرة
(
axarat
) و (
oxarat
) م ف . ع .
سپس يق جاء اخرة و جاء اخرة و جاء باخرة و جاء باخرة : آمد پس از همه . و ما عرفته الا باخرة : نشناختم او را مگر پس از همه .
اخرة
اخرة
(
axerat
) ا . ع . مهلت و نسيه يق بعته باخرة : فروختم آن را به نسيه و مهلت .
اخرة
اخرة
(
axerrat
) ع . ج خرير .
اخرج
اخرج
(
axraj
) ص . ع . ابلق و داراى سپيدى و سياهى يق كبش اخرج و ظليم اخرج .
اخرج
اخرج
(
axraj
) ا . ع مرغى كه مكاء نيز گويند .
اخرجاج
اخرجاج
(
exrej j
) م . ع . اخرج اخرجاجا : ابلق گرديد .
اخرجان
اخرجان
(
axraj ne
) ا خ . بصيغهء تثنيه .
ع . نام دو كوه كه پوشيده شده‌اند از سنگهاى سپيد و سياه .
اخرجة
اخرجة
(
axrajat
) ا خ . ع . نام چاهى در بن كوهى .
اخرجة
اخرجة
(
axrejat
) ع . ج خراج و خراج .
اخرس
اخرس
(
axras
) ص . ع . گنگ ج : خرس و خرسان . و لبن اخرس : شير خفته .
و علم اخرس : منارهء راه كه آواز صدا از وى نيايد . و نيز اخرس : هر چيز آرميدهء بىآواز .
اخرفة
اخرفة
(
axrefat
) ع . ج خروف .
اخرق
اخرق
(
axraq
) ص . ع . گول و نادان در كار . ج : خرق .
اخرق
اخرق
(
axraq
) ا . ع . شترى كه سر وى پيش از نجابت بر زمين افتد .
اخرم
اخرم
(
axram
) ص . ع . منقطع كوه غير جائى كه تمام مىشود . و آنكه گوش ويرا سوراخ كرده باشند . و كسى كه ديوار بينى وى بريده بود . و منقطع چشم . و باصطلاح عروض شعرى كه در وى تصرف خرم كرده باشند يعنى فعولن را عولن و مفاعلتن را فاعلتن گفتن . و ا خ . نام يكى از پادشاهان روم . و نام چند كوه .
اخرماس
اخرماس
(
exremm s
) ا . ع . سكوت و خاموشى .
اخرماس
اخرماس
(
exremm s
) م . ع . اخرمس اخرماسا : فروتنى نمود و خوار شد .
اخرمان
اخرمان
(
axram ne
) ا . بصيغهء تثنيه .
ع . دو استخوان سوراخ‌دار در طرف حنك اعلا . و دو استخوان كتف از جانب بازو .
اخرنباق
اخرنباق
(
exrenb q
) م . ع . سر فرو افگندن و خاموش بودن . و دوسيدن به زمين .
اخرنطام
اخرنطام
(
erxent m
) م . ع . اخرنطم اخرنطاما : بلند كرد بينى را و تكبر نمود .
و خشم گرفت .
اخرنفاق
اخرنفاق
(
exrenf q
) م . ع . اخرنفق اخرنفاقا : سر فرو افگند و خاموش بود .
و دوسيد به زمين .
اخرنماس
اخرنماس
(
exrenm s
) ا . ع . سكوت و خاموشى .
اخرواط
اخرواط
(
exrevv t
) م . ع . اخروط اخرواطا : تيز رفت . و تيز گذشت . و اخروط بهم الطريق : دراز شد بر آنها راه . و اخروطت الشولة فى رجل الصيد : دام منقلب گرديده بند شد بر پاى آن شكار . و اخروطت اللحية :
دراز شد ريش آن بدون عرض .
اخروش
اخروش
(
axrowc
) ا . پ . خروش و غوغا . و صدا و آواز .
اخروى
اخروى
(
oxravi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آن جهانى . و ثواب اخروى و يا اجر اخروى يعنى صواب و اجر منسوب به آن جهان كه روز قيامت باشد .
اخروى
اخروى
(
oxraviy
) ص . ع . منسوب به اخرى كه آن جهان باشد .
اخرى
اخرى
(
oxr
) ا خ . ع . آن جهان و ا . مؤنث آخر . ج : اخريات . و لا افعله اخرى الليالى و لا افعله اخرى المنون :
نخواهم كرد آن كار را هيچ‌گاه و تا آخر زندگانى .
و اخرى القوم : كسى كه در آخر قوم