فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨
اختيال
اختلاق
اختلاق
(
extel q
) م . ع . اختلق الافك اختلاقا : بربافت دروغ را . و نيز اختلاق : خوى كسى برگرفتن .
اختلال
اختلال
(
extel l
) م . ع . سركه ساختن .
و اختل العصير : سركه گرديد عصير آن ميوه . و اختل جسمه :
لاغر شد بدن او . و اختل لحمه : لاغر گشت و كم شد گوشت او . و اختل اليه :
حاجتمند شد بسوى آن . و اختله بالرمح :
گذرانيد در آن نيزه را و دوخت با آن . و اختلت الابل : درماندند شتران در علف شيرين .
اختلال
اختلال
(
extel l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پراكندگى . و پريشانى و انتشار در رأى . و تباهى كار . و اختلال حال : بىترتيبى و پريشانى .
و گيرودار و هنگامه و غوغا . و اختلال حواس :
پراكندگى و پريشانى حواس . و اختلال مزاج :
عدم سلامتى مزاج و عدم انتظام اعمال آن و بيمارى و فساد بنيه . و اختلال امور :
پريشانى امور و تباهى آنها .
اختلالات
اختلالات
(
extel l t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىنظميها . و پريشانيها . و تباهيها .
اختلام
اختلام
(
extel m
) م . ع . اختلمه اختلاما : برگزيد آن را .
اختمار
اختمار
(
extem r
) م . ع . رسيده شدن مى و جوش زدن آن . و اختمر اختمارا :
خمير شد . و خمير كرد . و برآمد آرد سرشته .
و اختمرت بالخمار : معجر پوشيد آن زن .
اختمال
اختمال
(
extem l
) م . ع . اختمل اختمالا : زمين خمايل چريد .
اختمام
اختمام
(
extem m
) م . ع . بريدن . و اختم البيت : روفت خانه را . و اختم البئر :
پاك كرد چاه را .
اختناث
اختناث
(
exten s
) م . ع . اختنث السقاء اختناثا : سر آن مشك را بيرون نور ديده آب خورد از آن .
اختناق
اختناق
(
exten q
) م . ع . اختنق اختناقا : خفه شد .
اختناق
اختناق
(
exten q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خفه‌شدگى و خفگى . و گلوفشردگى . و باصطلاح طب اختناق رحم : مرضى عصبانى كه يك وقتى سبب آن را سوء مزاج رحم مىدانستند .
اختواء
اختواء
(
extev '
) م . ع . اختوى البلد اختواء : قطعه‌اى از آن بلد جدا كرد . و اختوى الفرس : نيزه زد در خواء آن اسب يعنى ميان پاها و دستهاى وى . و اختوى فلان :
رفت عقل فلان . و اختوى ما عند فلان :
گرفت همهء آنچه را كه نزد فلان بود . و اختوى السبع ولد البقرة : ربود آن دد بچهء گاو را و بخورد .
اخته
اخته
(
axte
) ص . پ . خايه بيرون كشيده شده و بىخايه . و آخته و خصى و خواجه .
اخته‌بيگى
اخته‌بيگى
(
axte - beygi
) ا . پ . رئيس طويله و اصطبل .
اخته‌خانه
اخته‌خانه
(
axte - x ne
) ا . پ . اصطبل و طويلهء اسبان .
اختى
اختى
(
oxtiy
) ص . ع . منسوب به اخت يعنى خواهرى .
اختيات
اختيات
(
exti t
) م . ع . اختات البازى اختياتا : فرود آمد از هوا باز بر شكار تا بگيرد آن را . و اختات الحديث : گرفت آن سخن را و به ياد داشت . و انهم يختاتون الليل اى يسيرون و يقطعون الطريق . و الذئب يختات الشاة بعد الشاة . مير بايد گرگ يك يك گوسپند را بحيله .
اختيار
اختيار
(
exti r
) م . ع . برگزيدن . و دل به چيزى نهادن به خواهش خود يق اخترته الرجال و اخترته منهم و عليهم .
اختيار
اختيار
(
exti r
) ا . پ - مأخوذ از تازى - انتخاب . و پسندگى و پسند . و گزين . و حكومت و قدرت . و تسلط . و خواهش دل و اراده و ميل . و صاحب اختيار :
مالك و آنكه بميل و خواهش خود عمل كند .
و اختياردار : مالك و صاحب اختيار . و به اختيار م ف . : بميل و به خواهش دل و از روى رضا و رغبت . و بحكومت و به اراده . و اختيار داشتن ف ل . : به خواهش دل خود هرچه خواستن كردن . و مالك بودن . و اختيار كردن ف م . : برگزيدن و بميل و خواهش خود چيزى را منتخب كردن . و پسند نمودن .
اختيار
اختيار
(
exti r
) ا . پ - مأخوذ از تركى - مرد پير .
اختيارا
اختيارا
(
exti ran
) م ف . پ - مأخوذ از تازى - از روى خواهش و ميل - ضد اضطرارا .
اختيارات
اختيارات
(
exti r t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - پسندها . و چيزهاى انتخاب شده . و قدرتها و حكومتها . و ا خ . نام كتابى .
اختيارى
اختيارى
(
exti ri
) ص . پ - مأخوذ تازى - برگزيده . و پسنديده . و ارادى ضد اضطرارى و اجبارى - وا . قبول و پسنديدگى .
و قدرت و توانائى .
اختياريه
اختياريه
(
exti riye
) ا . پ - مأخوذ از تركى - پير مردى .
اختياض
اختياض
(
exti z
) م . ع . اختاض الماء اختياضا : در آمد به آب
اختياط
اختياط
(
exti t
) م . ع . اختاط عليه اختياطا : گذشت بر وى بسرعت و گذشت .
بر وى يك بار .
اختياف
اختياف
(
exti f
) م . ع اختاف اختيافا : به خيف منى آمد و فروكش شد در آن .
اختيال
اختيال
(
exti l
) ا . ع . كبر و غرور و جاه و جلال .
اختيال
اختيال
(
exti l
) م . ع اختال الرجل و به اختيالا : خراميد آن مرد و رفت با