فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٦
اختضار
اختراف
اختراف
(
exter f
) م . ع اخترف الثمار اخترافا : چيد آن ميوه‌ها را در فصل خريف .
اختراق
اختراق
(
exter q
) م . ع . گذشتن باد .
و اخترق فلان : گذشت فلان و رفت .
و اخترق الكذب : بربافت دروغ را .
اخترام
اخترام
(
exter m
) م . ع . اخترم الشى اختراما : بريد آن چيز را . و اخترمته المنية : گرفت او را مرگ .
و اخترمت المنية القوم : از بيخ بر كند مرگ آن قوم را و بريد آنها را . و اخترم فلان عنا : ( مجهولا ) : يعنى مرد فلان .
اختران
اختران
(
axtar n
) پ . ج اختر . و اختران تب زده ج ا . ستاره‌ها كه در آب نمايان باشند .
اخترستان
اخترستان
(
axtar - set n
) ا خ . پ . نام ستاره‌اى در علم هيئت و نجوم .
اختر شمار
اختر شمار
(
axtar - com r
) و
اختر شمر
اختر شمر
(
axtar - comar
) و
اختر شناس
اختر شناس
(
axtar - cen s
) ا . پ . منجم و هيوى و عالم بعلم هيئت .
اخترگراى
اخترگراى
(
axtar - ger y
) ا . پ .
كسى كه رسد مىكند كواكب را و تعيين حركات آنها را مىنمايد و منجم .
اخترگو
اخترگو
(
axtar - gu
) يا (
axtar - gow
) ا .
پ . منجم و اخترشناس . ج : اخترگويان .
اختزاز
اختزاز
(
extez z
) ع . به تير و نيزه دوختن . و اختزه : در جماعت آمده گرفت او را از آنان . و اختز البعير من الابل :
گرفت آن شتر را از ميان شتران .
اختزاع
اختزاع
(
extez '
) م . ع . بريدن از قوم و جدا كردن از آنها يق اختزعته من القوم : اى قطعته عنهم .
اختزاق
اختزاق
(
extez q
) م . ع . اختزق السيف اختزاقا : برهنه شد آن شمشير .
اختزال
اختزال
(
extez l
) م . ع . تنها و منفرد بودن . و انداختن . و بريدن .
اختزان
اختزان
(
extez n
) م . ع . اختزن المال اختزانا : جمع كرد مال را . و اختزن السر : نگاهداشت و پنهان كرد آن راز را . و اختزن طريقا : نزديكترين راه را گرفت .
اختشاب
اختشاب
(
extec b
) م . ع . اختشب الشعر اختشابا : شعر گفت چنان كه آمد بدون فكر بسيار و تصنع .
اختشاش
اختشاش
(
extec c
) م . ع . خشاش و حشرات زمين خوردن .
اختشاع
اختشاع
(
extec '
) م . ع . فروتنى كردن .
اختصاء
اختصاء
(
extes
) م . ع . خود را خصى كردن و خواجه نمودن .
اختصار
اختصار
(
extes r
) م . ع . اختضر الكلام اختصارا : كوتاه كرد سخن را .
و اختصر فلان : گرفت فلان تهيگاه را و دست بر تهيگاه نهاد و مخصره بدست گرفت .
و اختصر السجدة : خواند سوره‌اى از قرآن را كه در آن سنجده بود و گذاشت آيهء سجده را تا سجده كردن نشود . يا آيهء سجده را جدا كرده خواند تا سجده كند - و قد نهى عنها .
و اختصر الطريق : گرفت نزديكترين راه را در رفتن . و اختصر الجارية : ربود دوشيزگى آن دختر . را قبل از بلوغ او . و اختصر فى قطع الشى : از بيخ نبريد آن چيز را . و نيز اختصار : دو آيه از آخر سوره در نماز خواندن . و دور كردن زوائد چيزى .
اختصار
اختصار
(
extes r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخن قليل اللفظ و كثير المعنى . و كوتاهى و ايجاز و اجمال . و اختصار كردن ف ل . :
كوتاه كردن سخن . و باختصار كوشيدن :
بكوتاهى كوشيدن . و بالاختصار م ف . : بالجمله و بطور اجمال و بطور كوتاهى .
اختصارا
اختصارا
(
extes ran
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - اجمالا و بطور اختصار و كوتاهى .
اختصاص
اختصاص
(
extes s
) م . ع . اختص اختصاصا : خاص گرديد . و اختصه بالشى : خاص كرد او را به آن چيز ( لازم و متعدى ) .
اختصاص
اختصاص
(
extes s
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - امتياز و تخصيص . و مخصوص بيكى و كسى و غير عمومى . و عدم مشاركت و عدم عموميت .
و اختصاص دادن ف م . : چيزى را به كسى مخصوص كردن و شريك نكردن ديگرى را در آن .
و اختصاص داشتن ف ل . : مخصوص بودن و شريك نداشتن و عمومى نبودن .
اختصاصات
اختصاصات
(
extes s t
) ج ا . پ .
عدم شراكتها و امتيازات . و چيزهاى مخصوص .
اختصاف
اختصاف
(
extes f
) م . ع . اختصف الورق على بدنه اختصافا : برههم نهاد و چسبانيد برگها را يكان‌يكان بر تن خود تا عورت به نظر نيايد و منه قوله تعالى فى قرائة الحسن يخصفان عليهما من ورق الجنة .
اختصام
اختصام
(
extes m
) م . ع . اختصموا اختصاما : با يكديگر خصومت و دشمنى كردند .
اختضاب
اختضاب
(
extez b
) م . ع . خود را رنگ كردن .
اختضاد
اختضاد
(
extez d
) م . ع . اختضد البعير اختضادا : مهار در بينى آن شتر كرده سوار شد بر آن .
اختضار
اختضار
(
extez r
) م . ع . اختضر اختضارا : بريده گرديد . و اختضر الحمل :
برداشت آن بار را . و اختضر الجارية :
ربود دوشيزگى آن كنيز را قبل از بلوغ . و اختضر الكلاء : بريد آن گياه را كه سبز بود . و اختضر ( مجهولا ) : تازه و تر گرفته شد و اختضر فلان مجهولا : جوانمرد شد فلان .