فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٨
احلال
آن گره را . و احكى عليهم : غالب آمد بر ايشان .
احكاد
احكاد
(
ehk d
) م . ع . احكد عليه احكادا : باز پس شد بسوى آن و اعتماد كرد بر وى .
احكاك
احكاك
(
ahk k
) ج ا . ع . مردان . و فرومايگان . و خلايق . و ما انت من احكاكه : نيستى تو از مردان او .
احكاك
احكاك
(
ehk k
) م . ع . احك فى صدرى احكاكا : خليد در دل من . و احكنى رأسى : خاريدن خواست سر من .
احكال
احكال
(
ehk l
) م . ع . احكل على الخبر احكالا : دشوار شد بر من آن خبر .
و احكل عليهم شرا : برانگيخت بر آنها بديرا .
احكام
احكام
(
ahk m
) ع . ج حكم (
hokm
) .
احكام
احكام
(
ahk m
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرامين و اوامر . و فرمايش . و فرمايشات .
و قانون . و قوانين و فتاوى . و پروانه . و فرمان .
و ملفوفهء فرمان . و پيش‌بينى . و خير .
و حكمى كه از پيش بيان كنند . و احكام الدين : قانون دين . و احكام سلطان :
فرمان پادشاه . و احكام شريعت :
قانون شريعت . احكام نجوم : پيش‌بينيهاى منجم .
احكام
احكام
(
ehk m
) م . ع . احكمه احكاما :
استوار گردانيد آن را . و بازداشت آن را از فساد .
و نيز منع كرد او را از آنچه مىخواست .
و احكم الفرس : كام ساخت از براى لگام اسب . و احكمه عن الامر : بر گردانيد او را از آن كار .
احكامات
احكامات
(
ahk m t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكما و فرمانها .
احكم الحاكمين
احكم الحاكمين
(
ahkamol - h kemin
) ا خ . پ . - مأخوذ از تازى - يكى از نامهاى بارىتعالى يعنى داورىكنندهء داورىكنندگان .
احكومة
احكومة
(
ohkumat
) ا . ع . داورى .
احل
احل
(
ahall
) ص . ع . مرد لاغر سرين و ران . و مرد مبتلا به درد سرين و زانو . و ستورى كه پاهايش سست و پى آن فروهشته شده باشد ج . : حلّ .
احلاء
احلاء
(
ehl '
) م . ع . چون ممهوز باشد يق احلاه بالحلوء : در چشم او كشيد سرمهء حلوء را . و چون واوى باشد يق احلاه احلاء : شيرين گردانيد آن را . و شيرين يافت آن را . و ما يمر و ما يحلى : نه سخن تلخ مىگويد نه سخن شيرين . و نه كار تلخ مىكند و نه شيرين .
احلاب
احلاب
(
ehl b
) م . ع . احلبه الشاة و الناقة احلابا : خداوند او را داراى كوسپند و شتر شيردار گردانيد . و احلبوا :
فراهم آمدند براى يارى از هر سوى . و احلبه :
يارى داد او را . و يا يارى داد او را بر شير دوشيدن . و داد او را شيرى كه دوشيده شده بود .
و احلب الرجل : ماده زادند شتران آن مرد . و احلب يعنى نر زادند يق احلبت ام احلبت يعنى ماده زادند شتران تو يا نر .
و نيز احلاب : از چراگاه شيرى دوشيده به خانه فرستادن .
احلابة
احلابة
(
ehl bat
) ا . ع . آن شير كه زائد بر مشك باشد .
احلابة
احلابة
(
ehl bat
) م . ع . احلب احلابا و احلابة : از چراگاه شير دوشيده به خانه فرستادن .
احلاس
احلاس
(
ahl s
) ع . ج حلس (
hels
) .
احلاس
احلاس
(
ehl s
) ا . ع . افلاس . و غبن در بيع .
احلاس
احلاس
(
ehl s
) م . ع . احلس النبت احلاسا : بسيار گرديد آن گياه و پوشيد زمين را . و احلس البعير : حلس پوشيد آن شتر .
و احلست السماء : پيوسته باريد . و احلسته يمينا : مرور كردم بر او .
احلاط
احلاط
(
ehl t
) م . ع . احلط احلاطا :
سوگند ياد كرد . و ستيهيد و خشم گرفت . و شتابى كرد در كار . و فرود آمد بخانهء هلاكت .
و بخشم آورد . و مقيم شد بجاى . و احلط فى اليمين : اجتهاد كرد در سوگند . و احلط فلان البعير : نهاد فلان قضيب فحل را در فرج ماده شتر .
احلاف
احلاف
(
ahl f
) ج ا خ . ع . نام قبيلهء اسد و غظفان و قومى از ثقيف و شش قبيله از قريش يعنى عبد الدار و كعب و جمح و سهم و مخزوم و عدىّ . و نيز احلاف ج :
حلف (
helf
) .
احلاف
احلاف
(
ehl f
) م . ع . احلف فلانا احلافا : سوگند داد فلان را . و احلف الغلام : تجاوز كرد آن كودك ايام نزديكى بلوغ را . و احلفت الحلفاء : رسيده گرديد دوخ . و ما احلف لسانه : چه تيز و فصيح است زبان او .
احلافى
احلافى
(
ahl fiy
) ا خ . ع . يكى از نامهاى خليفهء دوم عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه بدان جهت كه از قبيلهء عدى است كه يكى از شش قبيلهء احلاف باشد .
احلاق
احلاق
(
ahl q
) ع . ج حلق (
halq
) .
احلاق
احلاق
(
ehl q
) م . ع . احلق الحوض احلاقا : پر كرد آن حوض را .
احلاك
احلاك
(
ahl k
) ع . ج حلك (
halak
) .
احلال
احلال
(
eh ll
) م . ع . احله الله احلالا :
حلال گردانيد آن را خداى . و احل الله الامر عليه : واجب گردانيد خدا آن كار را بر وى .
و احله المكان و به : فرود آورد او را در آنجاى .
و احل من احرامه : بيرون آمد از احرام .
و احلت الشاة : بسيار شير گرديد آن گوسپند از خوردن گياه بهار پس از آنكه شيرش كم يا خشك شده بود . و احل فلان : در ماه‌هاى حلال