فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٦
اثر
اثائث
اثائث
(
as es
) ع . ج . اثيث و اثيثة (
asisat
) راثة (
ossat
) .
اثب
اثب
(
asab
) ا . ع . نام درختى كه اثاب نيز گويند .
اثبات
اثبات
(
asb t
) ع . ج ثبت (
sabt
) .
اثبات
اثبات
(
esb t
) م . ع . اثبته اثباثا : نيك شناخت آن را . و برجاى داشت . و اثبت الجريح اى ارهنه حتى لا يقدر على الحراك . و قوله تعالى ليثبتوك اى ليجرحوك جراحة لا تقوم معها او ليحبسوك . و اثبته السقم يعنى دور نشد از وى بيمارى . و نيز اثبات : قرار دادن .
و نوشتن . و ثابت گردانيدن . و نام در ديوان ثبت كردن .
اثبات
اثبات
(
esb t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برقرارى . و آگاهى بر يقين . و حجت و دليل و برهان . و ثبوت و اقامهء برهان . و اثبات كردن ف م . : مدلل كردن . و يا برهان چيزى را بيان كردن و اقامهء برهان و دليل نمودن .
و مبرهن كردن .
اثباج
اثباج
(
asb j
) ع . ج ثبج (
sabaj
) .
اثبار
اثبار
(
esb r
) م . ع . هلاك گردانيدن .
و اثبره الله اى اهلكه هلا كالا ينتعش منه .
اثبار
اثبار
(
esb rr
) م . ع . اثباررت عنه اثبارا : باز ماندم از وى . و كاهلى كردم .
اثباط
اثباط
(
asb t
) ع . ج ثبط (
sabet
) .
اثباط
اثباط
(
esb t
) م . ع . اثبطه المرض :
مفارقت نكرد از وى بيمارى .
اثبان
اثبان
(
esb n
) م . ع . اثبن اثبانا : ثبان ساخت در جامهء خود . مر . ثبان .
اثبة
اثبة
(
asabat
) ا خ . ع . الاثبة : نام ناحيه‌اى در عربستان كه داراى خرما بن بسيار است .
اثبج
اثبج
(
asbaj
) ص . ع . مرد پهن پشت و يا بيرون آمده پشت . و مرد بزرگ شكم .
اثبجرار
اثبجرار
(
esbejr r
) م . ع . اثبجر اثبجرارا : از بيم باز ايستاد . و سرگشته گرديد و رميد . و سست و برخاسته خاطر شد از كار بدون آنكه از آن دست كشد . و بازگرديد بشتاب . و اثبجر القوم فى مسير : شك نمودند آن گروه در سير و متردد شدند . و اثبجر الماء : روان شد آن آب .
اثبية
اثبية
(
osbiyat
) ا ج . ع . جماعت مردمان و گروه . ج : اثابىّ .
اثبيجاج
اثبيجاج
(
esbij j
) م . ع . پرشدن و ستبر گرديدن . و فروهشته شدن .
اثبيرار
اثبيرار
(
esbir r
) م . ع . اثباررت عنه اثبيرارا : بازماندم از وى و كاهلى كردم .
اثة
اثة
(
assat
) ع . ( مؤنث اثّ ) مر . ا ث .
ج : اثاث و اثائث .
اثتماد
اثتماد
(
estem d
) م . ع . فرود آمدن بر ثمد . مر . ثمد (
samad
) .
اثتئار
اثتئار
(
este r
) م . ع . اثتارت منه :
قصاص يافتم از وى .
اثجاء
اثجاء
(
esj '
) م . ع . اثجاه اثجاء : خاموش گردانيد آن را . و اثجى متاعه : حركت داد متاع خود را و متفرق ساخت و زير و بالا نمود .
اثجام
اثجام
(
esj m
) م . ع . اثجم اثجاما :
هميشه گرفت . و اثجم المطر : بسيار باريد و دوام كرد . و اثجمت السماء :
زود باريد و دوام گرفت .
اثجر
اثجر
(
asjar
) ص . ع . ستبر پهناور . و تير كوتاه ستبربن .
اثجر
اثجر
(
asjar
) ص . ع . مردى كه شكمس كلان و فراخ باشد . و مرد برآمده تهيگاه . و اثجل الوادى ا . : ميانهء فراخ رودبار . و يق طعن فلان فلانا الاثجلين اى رماه بداهية من الكلام .
اثحاف
اثحاف
(
ash f
) ع . ج . ثحف (
sehf
) و (
sahef
) .
اثخان
اثخان
(
esx n
) م . ع . اثخن فى الشيى :
مبالغه كرد در آن چيز . و اثخن فى العدو :
بسيار كشت از دشمنان قوله تعالى حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ اى غلبتموهم و كثر فيهم الجراحة .
و اثخنته الجراحة : سست گردانيد ويرا جراحت .
اثدى
اثدى
(
asdi
) ع . ج ثدى (
sady
) و (
sedy
) .
اثر
اثر
(
asr
) م . ع . اثر اثرا و اثارة .
مر اثارة . و اثر الفحل اثرا : بسيار جست شتر ماده بر شتر نر .
اثر
اثر
(
asr
) و (
esr
) و (
osor
) ا . ع .
جوهر شمشير . ج : اثور . المثل : يطلب اثرا بعدعين : دربارهء كسى گويند كه حاصل را از دست داده آثار و نشان آن را طلب نمايد .
اثر
اثر
(
esr
) ا . ع . بعد . و پس و عقب . و روغن خوب خالص . و على اثره : بلافاصله پس از او و فورا بعد از او .
اثر
اثر
(
asra
) و (
asara
) ا . ع . يق فعله اثر ذى اثيرين : كرد آن را پيش از همه چيز . و كذا اثر ذى اثيرين .
اثر
اثر
(
osr
) ا . ع . نشان زخم كه پس از به شدن باقى ماند . و رونق روى . و نشانى در باطن سپل شتر كه با آهن كرده شود تا بدان در صحرا و بيابان پى آن شتر گيرند . و روغن خوب و خالص .
اثر
اثر
(
asar
) ا . ع . بقيهء چيزى . و نشان :
و نشان قدم يق قطع الله اثره : ببرد خداى نشان پاى او را . ج : اثار و اثور . و نيز بمعنى اجل . الحديث : من سره ان يبسط الله فى رزقه و ينسا فى اثره فليصل رحمه : هر كه او را مسرور گرداند گشايش خداوند در رزقش و درنگ و تأخير كردن در اجلش پس او راست كه صلهء رحم بجاى آرد .
و نيز بمعنى خبر و سنت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
ج : آثار . و اثرى منسوب به آن . على اثره بلافاصله بعد از آن . و اثر البلاد : تاريخ بلاد . المثل : يطلب اثرا بعد عين : اين