شرح مضموني كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٢

اشكال به قدر جامع بين افراد و مصاديق عبادت صحيح : « 2 »

كه در تمامى افراد و مصاديق عبادت صحيح وجود دارد . قدر جامع بنابر قول صحيحى يك معناى كلى بىنام و نشان است كه با آثار مىتوان به آن اشاره كرد . مثلا در باب صلوة قدر جامع چيزى است كه اثرش معراجيّت مؤمن و نهى از فحشاء و منكر و . . . است . « 1 »

اشكال به قدر جامع بين افراد و مصاديق عبادت صحيح : « 2 »

اشكال به قدر جامع بين افراد و مصاديق عبادت صحيح : « 2 »

در قدر جامع دو احتمال وجود دارد :

1 ) يحتمل قدر جامع ، امر مركب باشد ( مثلا در باب صلوة ، يك صلوة چهار ركعتى قدر جامع باشد ) . چنين قدر جامعى باطل است .

دليل :

صغرى : مركب ، امرى است كه ممكن است صحيح و فاسد باشد ( مثلا همان صلوة چهار ركعتى به حسب يك حالت صحيح و به حسب حالت ديگر فاسد است ) .

كبرى : هر امرى كه ممكن است صحيح و فاسد باشد ، قدر جامع بين افراد و مصاديق عبادت صحيح نيست ( چون قدر جامع بين افراد صحيح بايد متمحّض در صحيح باشد و امكان اتّصاف به فساد نداشته باشد . به بيان ديگر قدر جامع بايد مختص به افراد صحيح باشد و شامل فرد فاسد نشود و حال آنكه اين خصوصيت در امر مركب وجود ندارد به علت اضافى بودن صحت و فساد ) .

نتيجه : پس مركب ، قدر جامع بين افراد و مصاديق عبادت صحيح نيست .

2 ) يحتمل قدر جامع امر بسيط باشد . در قدر جامع بسيط دو احتمال است :

الف ) يحتمل قدر جامع ، عنوان مطلوب باشد . مثلا بگوئيم لفظ صلوة براى مطلوب وضع‌شده و معناى صلوة مطلوب است .

چنين قدر جامعى به سه دليل باطل است .

دليل اول :

صغرى : اگر قدر جامع عنوان مطلوب باشد ، لازمه‌اش دور است .

كبرى : و اللازم باطل .

( 1 ) - فوائد الاصول ، محقق نائينى ، ج 1 ، ص 64 ؛ مناهج ، ج 1 ، ص 148 . ( 2 ) - مطارح الانظار ، ص 6 .