گنجينه بهارستان ( مجموعه 17 رساله در علوم قرآن وروايى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤

باب پانزدهم در ذكر مقطوع و موصول

شانزدهم : « أين » به « ما » موصول است در دو جا : فأينما تولوا در بقره « 1 » ، أينما يوجهه در نحل « 2 » . و در سه جا خلاف است : أين ما تكونوا يدرككم الموت در نساء « 3 » ، أين ما كنتم تعبدون در شعراء « 4 » ، أينما ثقفوا أخذوا در احزاب « 5 » . اين مفهوم عبارت منظومهء جزريه است و ولد شيخ جزرى در شرحش گفت . اكثر برآنند كه در اين سه جا مقطوع است و در رائيه ترجيح قطع در نساء بخصوصه نمود .

هفدهم : « كى » از « لا » در سه جا مقطوع است و در چهار موصول . آن سه جا : لكى لا يعلم بعد علم شيئا در نحل « 6 » ، كى لا يكون على المؤمنين « 7 » حرج حرف اوّل است در احزاب « 8 » ، كى لا يكون دولة در حشر « 9 » . و چهار ديگر : لكيلا تحزنوا على ما فاتكم در آل عمران « 10 » ، لكيلا يعلم من بعد علم شيئا در حجّ « 11 » ، لكيلا يكون عليك حرج حرف دويم است در احزاب « 12 » ، لكيلا تأسوا على ما فاتكم در حديد « 13 » . اين هفت موضع است .

هجدهم : « يوم » از « هم » كه ضمير است ، دو جا مقطوع نوشته‌اند و سه جا موصول . آن دو جا : يوم هم بارزون در غافر « 14 » ، يوم هم على النار يفتنون در و الذّاريات « 15 » . و سه جا : فويل للذين كفروا من يومهم در و الذّاريات « 16 » ، فذرهم حتى يلاقوا يومهم در و الطّور « 17 » ، فذرهم يخوضوا و يلعبوا حتى يلاقوا يومهم در سأل سائل « 18 » .

نوزدهم : « لام » حرف جرّ پيوسته با مجرور است هميشه ، نحو : و ما لكم لا تقاتلون ، فما لكم فى المنافقين هر دو در نساء « 19 » ، ما لك در يوسف « 20 » و امثال اينها . امّا به حسب رسم در چهار جا بعد از لفظ « ما » حرف جرّ مذكور از مجرور جدا نوشته‌اند :

( 1 ) آيهء 115 . ( 2 ) آيهء 76 . ( 3 ) آيهء 78 . ( 4 ) آيهء 92 . ( 5 ) آيهء 61 . ( 6 ) آيهء 70 . ( 7 ) س : + من . ( 8 ) آيهء 37 . ( 9 ) آيهء 7 . ( 10 ) آيهء 153 . ( 11 ) آيهء 5 . ( 12 ) آيهء 50 . ( 13 ) آيهء 23 . ( 14 ) آيهء 16 . ( 15 ) آيهء 13 . ( 16 ) آيهء 60 . ( 17 ) آيهء 45 . ( 18 ) معارج / 42 . ( 19 ) آيهء 75 و 88 . ( 20 ) آيهء 11 .