گنجينه بهارستان ( مجموعه 17 رساله در علوم قرآن وروايى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٢

باب پانزدهم در ذكر مقطوع و موصول

سه تا موصول است به اتفاق ، نحو : فاعلموا أنما على رسولنا البلاغ المبين در مائده « 1 » ، و همچنين يوحى إلى أنما إلهكم إله واحد در كهف « 2 » و انبياء « 3 » .

سيزدهم : « كلّ » از « ما » در و آتاكم من كل ما سألتموه در ابراهيم « 4 » مقطوع است . و در كل ما ردوا إلى الفتنة اركسوا فيها در نساء « 5 » خلاف است . اين چنين بيان كرد شيخ جزرى در منظومه ، و پسرش سه تا ديگر را مختلف فيه اضافه كرد : كل ما دخلت أمة در اعراف « 6 » ، كل ما جاء امة رسولها در مؤمنين « 7 » ، كل ما ألقى فيها فوج در تبارك « 8 » ، و بدين مضمون شاطبى در رائيه تصريح نمود . و در ماعداى اين پنج ، موصول است به اجماع ، نحو : أ فكلما جاءكم رسول در بقره « 9 » ، كلما نضجت جلودهم در نساء « 10 » ، كلما أوقدوا نارا للحرب در مائده « 11 » ، و بدين قياس .

چهاردهم : « بئس » از « ما » در شش جا از هم جدا است : منها پنج عدد است با لام تأكيد : و لبئس ما شروا به أنفسهم در بقره « 12 » ، لبئس ما كانوا يعملون ، لبئس ما كانوا يصنعون ، لبئس ما كانوا يفعلون ، لبئس ما قدمت لهم أنفسهم هر چهار در مائده « 13 » ، و يكى با فاء تفريع فبئس ما يشترون فقط در آل عمران « 14 » . و در قل بئسما يأمركم به إيمانكم در بقره « 15 » خلاف است . و در بئسما اشتروا به أنفسهم در بقره « 16 » و بئسما خلفتموني در اعراف « 17 » ، اين دو حرف بىخلاف است پيوسته مرسوم است .

اين نه عدد منزل شد .

پانزدهم : « فى » از « ما » مقطوع است در أ تتركون فى ما ههنا آمنين در شعراء « 18 » و با خلاف در ده جاى ديگر :

( 1 ) آيهء 92 . ( 2 ) آيهء 110 . ( 3 ) آيهء 108 . ( 4 ) آيهء 34 . ( 5 ) آيهء 91 . ( 6 ) آيهء 38 . ( 7 ) آيهء 44 . ( 8 ) آيهء 8 . ( 9 ) آيهء 87 . ( 10 ) آيهء 56 . ( 11 ) آيهء 64 . ( 12 ) آيهء 102 . ( 13 ) آيات 62 ، 63 ، 79 ، 80 . ( 14 ) آيهء 187 . ( 15 ) آيهء 93 . ( 16 ) آيهء 90 . ( 17 ) اعراف / 150 . ( 18 ) آيهء 146 .