گنجينه بهارستان ( مجموعه 17 رساله در علوم قرآن وروايى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٧

باب دهم در بيان ادغام و اظهار

اوّل : باء ساكنه به سبب جزم نزد فاء ، و اين پنج حرف است در قرآن : أو يغلب فسوف در نساء « 1 » ، و إن تعجب فعجب در رعد « 2 » ، قال اذهب فمن در سبحان « 3 » فاذهب فإن لك در طه « 4 » ، و من لم يتب فأولئك در حجرات « 5 » .

دويم : [ فاء ] مجزومه نزد باء ، عكس آن ، و آن يك حرف است : نخسف بهم در سبأ « 6 » .

سيم : باء ساكنه به جزم ايضا نزد ميم ، يك حرف است : و يعذب من يشاء در بقره « 7 » . اين بنابر قراءت آنها كه به اسكان خواندند ، و عاصم با هر كه موافق اوست به رفع .

چهارم : باء ساكنه ايضا در فعل امر نزد ميم هم يك جا است : در هود « 8 » : « اركب معنا » . و عاصم بكماله در اين ادغام دارد . [ و از ] شاطبيه و تيسير و از تقريب نشر خلاف دارد .

پنجم : راء ساكنه ، خواه در مضارع مجزوم و خواه در امر نزد لام ، نحو : نغفر لكم ، فاصبر لحكم ربك و امثالها .

ششم : لام ساكنه به جزم نزد ذال يك حرف مكرّرا واقع است : و من يفعل ذلك . « 9 »

هفتم : ثاء مثلّثه در مضارع مجزوم نزد ذال معجمه ، و اين يك حرف است : يلهث ذلك در اعراف « 10 » . و عاصم در اين ادغام دارد . و از شاطبيه و تيسير و از تقريب نشر خلاف است .

هشتم : دال مهملهء مجزومه نزد ثاء مثلّثه : « و من يرد ثواب » دو حرف است در آل عمران « 11 » .

نهم : ذال معجمه نزد تاء مثنّاة ، در : « إتّخذت » و « أخذت » به لفظ افراد جهت مخاطب و متكلّم ، و « أخذتم » و « إتّخذتم » به لفظ جمع ، هر جا كه واقع است . و در اين عاصم ادغام دارد از روايت شعبه ، و اظهار از روايت حفص .

دهم : ذال معجمه ايضا نزد تاء مثنّاة ، ايضا يك حرف است در طه : فنبذتها « 12 » .

( 1 ) آيهء 74 . ( 2 ) آيهء 5 . ( 3 ) اسراء / 63 . ( 4 ) آيهء 98 . ( 5 ) آيهء 11 . ( 6 ) آيهء 9 . ( 7 ) آيهء 284 . ( 8 ) آيهء 42 . ( 9 ) بقره / 231 و . . . . ( 10 ) آيهء 176 . ( 11 ) آيهء 145 . ( 12 ) آيهء 96 .