گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٥

من الفضائل الانسانية

نياورد علف نتوان خوردن .

پس پيداست كه هر كس علم او بيشتر ، او به مخدومى اولىتر . و در اين باب دقيقهء ديگر هست و آن اين است : گويا حق تعالى مىفرمايد كه من تو را چنان آفريدم كه تو را سر فرود نبايد آوردن از براى طعام خوردن و تو به جهالت سر فرود مىآورى پيش مخلوقات از براى طعام . نوع دوم آن است كه چون بهيمه علف به دهان گيرد آن علف ملوّث مىشود . به قاذورات و آلوده بود به نجاسات ، اما آدمى طعام خود را به دست خود پاكيزه كند . در اين باب دقيقه‌اى است و آن اين است : رحمت الهيّه روا نداشت طعام او با قاذورات آميخته شود . لاجرم او را دست بيافريد كه تا به دست خود طعام خود را پاكيزه كند . پس مرد عاقل بايد كه غذاى روح كه معرفت و محبّت است از قاذورات شبهه و شهوت پاكيزه نمايد .

قول پنجم : آن است آدمى به عقل مشرف گردد . و دليل بر فضيلت عقل آن است كه رسول خدا فرمود : أوّل ما خلق اللّه العقل ، پس گفت : بعزتّى و جلالى ما خلقت خلقا أكرم علىّ منك . « 1 »

قول ششم از كرامت : آن است كه هر چه جز آدمى است ، مخلوق است براى آدمى و آدمى مخلوق است از براى خاص بندگى . و دليل بر آنكه هر چه جز آدمى است مخلوق است براى آدمى ، آن است كه هر چه در زمين است از براى آدمى است : هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً « 2 » ، هر چه در آسمانها مىباشد از براى آدمى است :

سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . « 3 » زمين را از براى فراش آدمى آفريد : جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً . « 4 » آسمانها را براى سقف آدمى آفريد : وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً . « 5 » آفتاب را براى مؤذّنى اوقات عبادات آدمى آفريد : أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ . « 6 » ماه را از براى معرفى اوقات صوم و حج آفريد :

قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ . « 7 » ستارگان را از براى دلالت آدمى آفريد : وَ عَلاماتٍ وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ . « 8 » انعام را براى طعام و جامهء آدمى آفريد : وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ . « 9 » اسب و استر را از براى سوارى آدمى آفريد : وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها

( 1 ) - بحار الانوار 1 / 97 . ( 2 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 29 . ( 3 ) - سورهء لقمان ( 31 ) ، آيهء 20 . ( 4 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 22 . ( 5 ) - سورهء انبياء ( 21 ) ، آيهء 32 . ( 6 ) - سورهء اسراء ( 17 ) ، آيهء 78 . ( 7 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 189 . ( 8 ) - سورهء نحل ( 16 ) ، آيهء 16 . ( 9 ) - سورهء نحل ( 16 ) ، آيهء 5 .