گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٩

فى تفسير « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »

عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها « 1 » و إنّى لمّا سرقت الرغيفين كانت سيئتين و لمّا سرقت الرّمانتين كانت سيئتين فهذه اربع سيئات . فلمّا تصدّقت بكلّ واحدة منهما كانت اربعين حسنة فانقص من اربعين حسنة اربع سيّئات يبقى ستّ و ثلاثون ! ؟

قلت : ثكلتك أمّك أنت الجاهل بكتاب اللّه . أما سمعت اللّه عزّ و جلّ يقول : إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ « 2 » إنّك لمّا سرقت رغيفين كانت سيئتين و لمّا سرقت الرّمانتين كانت سيئتين فلمّا دفعتهما الى غير صاحبهما به غير امر صاحبهما كنت انّما قد أضفت أربع سيّئات إلى أربع سيّئات و لم تصف أربعين حسنة إلى أربع سيّئات فجعل يلاحظنى فانصرفت و تركته . « 3 » »

[ ترجمه : در « مجموعهء ورّام » ابن ابى فراس در تفسير آيهء مباركه « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » از امام ششم جعفر بن محمّد عليهما السّلام نقل مىكند كه فرمود : يعنى راهنمائى فرما ما را به راه راست و توفيق مرحمت فرما به ملازمت حق كه كشاننده باشد ما را به محبّت و دوستى تو و رساننده باشد ما را به بهشت عنبر سرشت و حفظكننده باشد ما را از پيروى كردن ميل و هواى نفس كه در نتيجه پيروى نفس انسان به هلاكت مىافتد يا اينكه در اثر عمل كردن به اراده و ميل خود هلاك مىشود پس از آن براى اينكه بيشتر انسان را توجه دهد به عواقب وخيمهء پيروى هوى و خواهش نفس و خودپسندى حكايتى بيان مىفرمايد به اين مضمون . مىفرمايد :

هم‌چو كس كه داراى خلق عجب و خودپرستى است مثل مردى است كه شنيدم جمعيّت مردم از قبايل مختلفه او را احترام مىكنند و به نيكى ياد مىنمايند و نامش در سر زبانها است ، ميل كردم از نزديك او را ببينم و بر احوالش مطّلع شوم به‌طورى كه او مرا نشناسد در ضمن كيفيّت و كمّيت اعمال و كردار او را به دست آورم ، پس ديدم او را در محلّى كه جمعيت انبوهى از تمام طبقات حلقه‌وار اطرافش را گرفته بودند دور از مردم گوشه‌اى ايستادم در حالىكه روى خود را پوشيده بودم و چشمم را به آن مرد و آن مردمى كه گرد اويند دوخته بودم ديدم آنها را به طرف راست و چپ سوق مىداد تا از آنها مخفى شود تا آنكه به راه خود رفت و مردم هم به راه خود رفتند آرام نگرفت در رفتن تا خوب مردم عقب كار خود رفته و متفرّق شدند ولى من در عقبش مراقب او بودم

( 1 ) - سورهء انعام ( 6 ) ، آيهء 160 . ( 2 ) - سورهء مائده ( 5 ) ، آيهء 27 . ( 3 ) - مجموعهء ورّام 2 / 96 .