شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٩

[ ملاقات پادشاه با آن ولى كه در خوابش نمودند ]

از وصول بمطلوب و معشوق ، مشكلى در راه نمىماند علاوه بر آن كه پير مشرف است بر خواطر سالك و از اين رو ترجمان و باز گوينده‌ى اسرار و ضمائر او نيز تواند بود و چون مريد را بمقام كشف مىرساند و در اشراق را بر روى او مىگشايد حاجت ببحث و مناظره ندارد و مشكلات راه را بىقيل و قال از پيش پاى سالك بر مىگيرد و از نظر ديگر سؤال و بحث تا وقتى است كه وصول حاصل نشده و طالب در راه است ولى پس از رسيدن و يافتن ديگر محلى براى پرسش باقى نمىماند .

و مولانا در بيان اين معنى مىفرمايد :

تو سؤال و حاجتى دل بر جواب هر سؤال * چون جواب آيد فنا گردد سؤال اندر جواب

ديوان ، ب 3259 نظير آن از گفته‌ى شيخ سعدى :

ديدار تو حل مشكلاتست * صبر از تو خلاف ممكناتست

غزليات سعدى ، ص 30

مرحبا يا مجتبى يا مرتضى * ان تغب جاء القضاء ضاق الفضا

إذا جاء القضاء ضاق الفضا : مثلى است كه در شعر سنايى هم آمده است :

تنگ شد بر ما فضاى عافيت بىهيچ جرم * اين چنين باشد إذا جاء القضاء ضاق الفضا

ديوان سنايى ، طهران 1341 ، ص 43

عقل اين مىگفت إذا جاء القضاء ضاق الفضا * جان آن مىگفت إذا جاء القدر ضاع الحذر

همان مأخذ ، ص 267