شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣
[ ظاهر شدن عجز حكيمان از معالجه كنيزك و روى آوردن پادشاه به درگاه خدا و در خواب ديدن او ولى را ]
در ميان گريه خوابش در ربود * ديد در خواب او كه پيرى رو نمود
خواب براى صوفيه كليد و حلال مشكلات است و ما در داستانهاى صوفيان بسيار مىخوانيم كه وقتى گرفتار مشكلى در امر دين يا دنيا شده‌اند راه حل و رهايى را در خواب يا واقعه جسته و يافته‌اند ( رساله‌ى قشيريه ، طبع مصر ، ص 180 175 ) و يا پس از دعا و تضرع خوابى ديده‌اند و راه چاره را بدست آورده‌اند زيرا خواب نزد صوفيه يكى از طرق كشف است كه بسبب اتصال روح بعالم غيب حاصل مىگردد و ما بجاى خود درين باره سخن خواهيم گفت .
ظهور پير در خواب هم بدان سبب است كه او در طريقت جنبه‌ى راهنمايى دارد و دستگير سالك است در انواع گرفتاريهاى مادى و معنوى و اين هر دو اصل در بيت مذكور مورد نظر مولانا بوده است .
در علاجش سحر مطلق را ببين * در مزاجش قدرت حق را ببين
سحر مطلق : سحرى كارگر و موثر بدون هيچ شرطى و قيدى ، مجازا ، كارى غريب و فوق عادت :
گر ساقيم حاضر بدى و ز باده‌ى او خوردمى * در شرح چشم جادوش صد سحر مطلق كردمى
ديوان ، ب 35589 مزاج : نزد اطبا كيفيتى است متشابه كه از تفاعل كيفيات عناصر متضاد ( حرارات ، رطوبت ، برودت ، يبوست ) در يكديگر حاصل مىشود . ( قانون ،