شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢

[ ظاهر شدن عجز حكيمان از معالجه كنيزك و روى آوردن پادشاه به درگاه خدا و در خواب ديدن او ولى را ]

مناسب است با مضمون اين قسمت از دعا : « اللَّهم ولى اليك حاجه قد قصر عنها جهدى و تقطعت دونها حيلى و سولت لى نفسى رفعها الى من يرفع حوائجه اليك و لا يستغنى فى طلباته عنك و هى زله من زلل الخاطئين و عثره من عثرات المذنبين ثم انتبهت بتذكيرك لى من غفلتى و نهضت بتوفيقك من زلتى . ( صحيفه‌ى سجاديه ، طبع طهران 1361 ، ص 72 ) و تاويلات شارحان مثنوى مربوط به « بار ديگر » قابل توجه نيست .

ليك گفتى گر چه مىدانم سرت * زود هم پيدا كنش بر ظاهرت

مصراع اول مقتبس است از مضمون آياتى كه دليل است بر احاطه‌ى علم خداى تعالى بجزئيات و اسرار و ضمائر بندگان از قبيل : أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ . ( التوبة ، 78 ) .

و مصراع دوم مستفاد است از مضمون آياتى كه دلالت دارد بر تحريض بر دعا از قبيل : ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً . . . وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً .

( الاعراف ، 55 ، 56 ) وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ . ( غافر ، 60 ) .

چون بر آورد از ميان جان خروش * اندر آمد بحر بخشايش به جوش

از آداب دعا يكى هم حضور قلب است و از حضرت رسول روايت كرده‌اند :

ان اللَّه لا يستجيب دعاء عبد من قلب لاه . ( رساله‌ى قشيريه ، طبع مصر ، ص 120 ) درين بيت ، اشاره است بدين كه شرط دعا حاصل شد و به اجابت رسيد .