كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٨

تشريح المسائل

دلالت دارد يا ندارد ؟ اگر دلالت داشته باشد مستلزم اينست كه : دال و مدلول متحد باشند ، يعنى :

( ز ، ى ، د ) هم دال باشد و هم مدلول ، كه اين امر محال است .

و اگر دلالت نداشته باشد مستلزم اينست كه : قضيه مزبور موضوع نداشته باشد چرا كه لفظ موضوع بر معنايش دلالت ندارد .

در نتيجه قضيه از دو جزء تركيب شده باشد ، و بطلان اين امر نيز بديهى است .

* چرا چنين تركيبى باطل است ؟

زيرا يك جزء آن محمول و جزء ديگرش نسبت است و نسبت نيز بدون طرفين يعنى :

موضوع و محمول تحقق نمىيابد .

* قبل از بيان دوبارهء اشكال صاحب فصول مقدمة بفرماييد در باب دلالت چه امورى مطرح است و معناى هريك چيست ؟

سه چيز مطرح است : دال ، مدلول ، دلالت .

دال عبارتست از چيزى كه مرات و حكايتگر چيز ديگرى است .

مدلول ، آن چيزى است كه بواسطهء دال ، حكايت مىشود .

دلالت ، همان كشف و حكايت است .

* به كدام يك از دال و مدلول و يا حاكى و محكى نظر الى و يا استقلالى مىشود ؟

به حاكى يا دال نظر آلى مىشود و به محكى يا مدلول نظر استقلالى ، چرا كه حاكى يا دال در محكى يا مدلول فانى مىشود .

* وجود بر چند قسم است ؟

بر چهار قسم است : 1 - خارجى ، 2 - ذهنى ، 3 - لفظى ، 4 - كتبى .

* آيا قضيّه نيز از اين مراتب مختلفه وجود برخوردار است ؟

بله ، قضيه نيز داراى : 1 - وجود لفظى ، 2 - وجود كتبى ، 3 - وجود خارجى ، 4 - و وجود ذهنى است .

* وجود لفظى قضيّه چيست ؟

همان الفاظى است كه بعنوان موضوع و محمول از لسان متكلم خارج مىشود و به آن قضيّه لفظيه مىگويند . مثل : زيد يضحك .

* وجود كتبى قضيّه چيست ؟

هر قضيه‌اى است كه در هر كتابى نوشته شده و يا مىشود .