كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨١

تشريح المسائل

پس : فرق آن‌ها از قبيل فرق ميان حروف و اسماء نيست .

* حاصل مطلب در « ثمّ انّه . . . الخ » چيست ؟

رأى و نظر مرحوم آخوند است مبنى بر اينكه :

وضع و موضوع له و مستعمل فيه در ضماير و اسماء اشاره عامّ است و تشخّص نيز از نحوهء استعمال مىآيد ، چرا ؟

زيرا : اسماء اشاره را واضع به گونه‌اى وضع كرده كه بواسطهء آن‌ها به معانى مورد قصد و نظر اشاره شود ، چنانچه :

1 - برخى از ضمائر مثل ضمائر غائب از نظر وضع چنين‌اند .

2 - برخى از ضمائر مثل ، ضمائر مخاطب نيز به اين منظور وضع شده‌اند كه معانى مورد نظر بوسيلهء آن‌ها مورد خطاب واقع شوند .

حال :

چون خطاب و اشاره خواهان تشخّص مخاطب و مشار اليه مىباشند ، خصوصيّت پديد آمده نه مستند به وضع مىباشد و نه موضوع له و نه مستعمل فيه ، بلكه ناشى از نحوهء استعمال مىباشد .

* مراد از « قد انقدح ممّا حقّقناه ان يمكن » چيست ؟

اينست كه : از تحقيقات ما راجع به معناى حرفى ، وضع اسماء اشاره ، ضمائر و موصولات نيز روشن مىشود .

يعنى : بر خلاف مشهور كه موضوع له اسماء را خاص مىدانند و يا بر خلاف تفتازانى كه مستعمل فيه آن‌ها را خاص مىداند ، ما موضوع له و مستعمل فيه در موارد مذكور را عام مىدانيم و خصوصيت و تشخّص را در اصل معنا دخيل نمىدانيم .

* مراد حضرت آخوند از مطلب فوق چيست ؟

اينست كه به نظر ما :

واضع هنگامى كه مىخواسته اسم اشارهء ( هذا ) را وضع كند :

1 - مفهوم كلى مفرد مذكر را لحاظ و تصور نموده است .

2 - لفظ هذا را براى همان مفهوم كلى جعل و قرار داده است .

3 - مستعملين نيز پس از آن لفظ هذا را در همان معناى كلى استعمال مىكنند .

* حال اگر از ما بپرسيد كه منشأ اين تشخّص و خصوصيت كه با هذا به فرد معين خارجى اشاره مىكنيم چيست ؟