كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٩

تشريح المسائل

ب : معناى ملحوظ براى بار دوم جهت استعمال لفظ در آنكه بحثش گذشت و به عبارت ديگر در اينجا :

من ابتدائيّتى را تصوّر و لحاظ مىكنيم كه ملحوظ و متصوّر است ، آن‌گاه لفظ را در آن استعمال مىنمايم .

پس : مسئله مزبور مستلزم دو لحاظ و دو تصور است و چنان كه جناب آخوند مىفرمايد وجدانا چنين چيزى درست نيست و مستعمل دو لحاظ ندارد .

بلكه مستعمل در مقام استعمال يك لحاظ بيشتر ندارد ، مشروط بر اينكه لفظ نيز در مقام استعمال به ذات المعنى تعلّق مىگيرد و نه معناى متصوّر و ملحوظ .

* پس مراد از « مع أنّه يلزم أن لا يصدق على الخارجيات ، لامتناع صدق . . . » چيست ؟

بيان ايراد و اشكال دوم است مبنى بر اينكه :

اگر معانى متصوّر به لحاظ الى بودن ، در ذهن تصوّر شده و دوباره ملاحظه شوند و بدين سبب ذهنى شوند ، چنين معناى ذهنى به لحاظ اينكه ظرف وجودش تنها ذهن مىباشد كلى عقلى شده است و لذا قابل صدق بر خارجيات نمىباشد .

در نتيجه : امتثال در خارج امكان ندارد ، كه مثال آن خواهد آمد .

* چه مطلبى از فراز مزبور بدست مىآيد ؟

در فراز مزبور دو اشكال وجود دارد كه جناب آخوند به صورت يك اشكال مطرح فرموده است و بايد هريك را به صورت علىحده و به عنوان اشكال دوم و سوم مطرح نمود .

* مقدمة بفرماييد قضيّه به لحاظ وجود موضوع بر چند قسم است ؟

بر سه قسم است : 1 - ذهنيّه . 2 - خارجيّه . 3 - حقيقيّه .

* در چه صورت قضيّه ذهنيّه است ؟

در صورتى كه موضوع قضيه فقط در ذهن وجود يابد و نه در خارج . مثل : شريك البارى .

* در چه صورت قضيّه خارجيّه است ؟

در صورتى كه موضوع آن در خارج يافت شود يعنى : حكم و يا محمول بر افراد محققة الوجود در خارج بار شود .

مثل : تمام دانشجويان دانشگاه تهران امسال موفق بودند .

* در چه صورت قضيّه حقيقيّه است ؟

در صورتى كه موضوع قضيه هم شامل افراد محققه الوجود مىشود و هم شامل افراد