كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٥

تشريح المسائل

به عبارت ديگر :

اگر مرادتان اين باشد كه خصوصيت متوهّمه باعث شود كه معناى حرف در ذهن خاص شود و نه در خارج ، از شما مىپرسيم كه :

1 - مرادتان از خصوصيت و جزئيت ذهنيّه چيست ؟

2 - جزئيت ذهنيّه چگونه حاصل مىشود ؟

3 - تكثر و تعدّد ذهنى چگونه است ؟

4 - منشا اين خصوصيّت كجاست ؟

* رأى و نظر خود آخوند در پاسخ به سؤالات فوق چيست ؟

1 - مراد از خصوصيت و جزئيت ذهنيه در ما نحن فيه ، همان تصوّر و لحاظ ذهنى است .

2 - و مراد از اينكه معنا جزئى ذهنى است اينست كه : معناى كلمهء ( من ) ابتدائيت مورد لحاظ و معناى كلمهء ( فى ) ظرفيّت متصوّره است و . . .

3 - لحاظ مذكور به علت توجه ذهن حاصل مىشود .

4 - هربار كه توجه ذهن تجديد شود ، تصوّر لحاظ و وجود ذهنى جديدى بوجود مىآيد .

5 - هر لحاظى در ذهن غير از لحاظ ديگر است .

6 - ملحوظات ذهنيّه مثل وجود است خارجيّه متعدّد و متباين‌اند .

7 - منشا خصوصيت مذكور يعنى : آوردن لحاظ و تصوّر در معناى موضوع له و يا مستعمل فيه عبارتست از تعريف نحويها از اسم و حرف .

و لذا نحويين در تعريف اسم گفته‌اند :

الاسم ما دلّ على معنى فى نفسه و لا يكون المعنى اسميّا الّا اذا لوحظ مستقلا .

و در تعريف حرف گفته‌اند :

الحرف ما دلّ على معنى فى غيره و لا يكون المعنى حرفيّا الّا اذا لوحظ حالة و آلة لغيره و من خصوصيّاته القائمة به .

يعنى : معناى حرفى ، معناى حرفى نمىباشد ، مگر به عنوان حالتى و آلتى براى غير لحاظ شود .

فى المثل : كلمهء ( فى ) بيانگر ظرفيت ( خانه ) است براى زيد و ( من ) كه مبيّن ابتداء سير و حركت است .

بنابراين : لحاظ را از اين تعبير نحوى گرفته‌اند .