كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٤

تشريح المسائل

يعنى : هركس مستعمل فيه را عام بداند ، موضوع له را نيز عام مىداند .

* مقدمة بفرمائيد جزئى از نظر منطقى بر چند قسم است ؟

بر دو قسم است : 1 - جزئى حقيقى . 2 - جزئى اضافى .

* تفاوت جزئى حقيقى با جزئى اضافى در چيست ؟

در اينست كه : 1 - جزئى حقيقى مفهومى است كه به هيچ وجه قابل صدق بر كثرين نيست .

2 - جزئى اضافى ، مفهومى است كه وقتى او را با مفهوم كلى مافوقش مقايسه مىكنيم ، جزئى است و الّا خود نيز حقيقتا يك مفهوم كلى است ، مثل : مفهوم انسان ، نسبت به مفهوم حيوان .

* با توجه به مقدمهء فوق مراد از « و لذا التجاء بعض الفحول الى جعله جزئيا اضافيا » چيست ؟

اينست كه : برخى از فحول ( مثل : صاحب فصول ) كه به خصوصيّت مستعمل فيه حروف قائل‌اند با برخورد با امثلهء مذكور گفته‌اند :

معناى حرف در اين موارد جزئى اضافى است .

يعنى : اگرچه كلى بوده و دليل برآن ، حصول امتثال به هر فردى از ابتداء و انتها مىباشد و لكن در عين حال نسبت به معناى ابتداء و انتهاى اسمى كه كلى محض مىباشند ، جزئى اضافى است .

* مراد آخوند از « و هو كما ترى . . . » چيست ؟

اينست كه : فرمودهء صاحب فصول نيز مورد اشكال است ، چرا كه اجمالا مىگوييم :

1 - ميان معناى اسمى و حرفى از اين نظر فرقى نمىباشد .

2 - التزام به جزئى اضافى دليلى بر اينكه مستعمل فيه حروف خاصّ است نمىباشد ، چرا كه مراد از خاص ، جزئى حقيقى است و نه جزئى اضافى .

به عبارت ديگر :

1 - جزئى اضافى صرفا يك عنوان انتزاعى است و عنوان انتزاعى نمىتواند واقع را عوض كند .

2 - واقع در موارد مذكور اينست كه : مستعمل فيه و موضوع له آن‌ها عام و كلى است . حال :

شما مىخواهيد نام اين واقع را كلى بگذاريد و يا جزئى اضافى ، حقيقت يك چيز است .

* پس مراد از « و ان كانت هى الموجبة لكونه جزئيا ذهنيا حيث . . . » چيست ؟

بيان شقّ دوم اشكال است مبنى بر اينكه :

اگر مراد شما از خاص بودن موضوع له يا مستعمل فيه ، خصوصيت ذهنى باشد ، بدين معنا كه معناى حروف را جزئى ذهنى و مصاديق ذهنى ابتداء و انتهاء و ظرفيت مىدانيد .