كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٤

تلخيص المسائل

1 - كسى كه قائل به قول اشاعره است ، بايد فتوا بدهد كه ( هنوز هم غسل و وضو با اين آب مكروه است ) و كراهت بجاى خود باقى است ( با اينكه : ما انقضى عنه التلبس است ) چرا كه مشتق حقيقت در اعم است ، قسم اول و دوم .

2 - و كسى كه قائل به قول معتزله است ، نمىتواند فتوى دهد كه ( الآن هم غسل و وضو با اين آب كراهت دارد ) چون وصف عنوانى ( المسخّن بالشّمس بعد الانقضاء ) مىباشد و مسخن بودن حقيقتا بر اين آب صدق نمىكند ، و آب مسخّن به شمس نيست .

[ حال قبل از پاسخ به سؤالات اساسى و اصلى دو سؤال را مقدمة و تفقها بايد پاسخ داد . ]

* به عنوان مقدمه اول بفرماييد مشتقاتى كه بر ذات حمل شده و وصف عنوانى براى ذات مىشوند و عنوان جديدى به ذات مىبخشند ، چند دسته‌اند ؟

بر سه دسته‌اند :

1 - صفاتى كه داخل در ذات و ماهيت‌اند ، مثل :

- وصف عنوانى ناطق در ( الانسان ناطق )

- يا وصف عنوانى حيوان در ( الانسان حيوان )

- يا وصف عنوانى انسان در ( الانسان انسان )

پس اين قسم صفات ذاتى شامل ( جنس ، فعل و نوع ) هر سه مىشوند .

2 - صفاتى كه خارج از ذات‌اند ، لكن لازمهء ذات‌اند ، يعنى انفكاكشان از ذات و موصوف محال است ، حال چه :

از لوازم ماهيت باشند ، مثل : زوجيت براى چهار .

از لوازم وجود ذهنى باشند ، مثل : كليت براى انسان ، الانسان كلّى .

از لوازم وجود خارجى باشند ، مثل : النّار حارّة ، الشمس محرقة .

3 - صفاتى كه خارج از ذات و از اعراض مفارقه و قابل انفكاك از ذات‌اند .

مثل : كتابت يا علم براى انسان .

نتيجه : قسم 1 و 2 از بحث ما خارجند . لكن قسم سوم ( صفات خارج از ذات ) يا اعراض مفارقه داخل در بحث ما هستند . كه خود بر سه قسم است و هر سه قسم آن محل نزاع است .