كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٣

تلخيص المسائل

هم متصف به آن نبوده بلكه در آينده متلبس به اين صفت خواهد شد ، مثل : محمّد بعدا به مسافرت خواهد رفت ، لكن ما مىگوييم : محمد مسافر .

3 - گاهى فعليت صدق مربوط به گذشته ، تلبس فى الحال است .

يعنى : استعمال مشتق در ذاتى كه اكنون بالفعل متصف به صفت عنوانى نيست بلكه در گذشته متصف به صفت مورد نظر بوده ، و اكنون اين تلبس از او سپرى شده ، مثل : درحالىكه زيد به مسافرت رفته و برگشته مىگوييم : زيد مسافر .

* استعمال مشتق در كدام قسم از موارد مذكور حقيقى و در كدام مورد مجازى است ؟

بالاتفاق

الف : استعمال مشتق در قسم اول حقيقى است .

ب : استعمال مشتق در قسم سوم مجازى است .

* انما الكلام در كجاست ؟

در قسم دوم است كه آيا : ملحق به قسم اول است ؟ يا ملحق به قسم دوم است ؟

* پاسخ مطلب چيست ؟

اينست كه :

1 - اشاعره و متقدمين از شيعه ؛ برآنند كه مشتق در ما تلبس ( قسم اول ) و ما انقضى عنه التلبس ( قسم دوم ) حقيقت است .

2 - معتزله و متأخرين از اماميّه ؛ برآن‌اند كه مشتق در ما تلبس ( بالمبدا فى الحال ) حقيقت است و در ما انقضى ( عنه التلبس ) مجاز است .

نكته : از نظر آخوند ( ره ) قول دوم صحيح است .

لكن : قبل از استدلال بر صحت مطلب فوق بايد محل نزاع را تعيين كنيم و موضع : نفى و اثبات را مشخص سازيم ، آن‌هم به يك مثال .

در روايات وارد شده كه « وضو گرفتن يا غسل كردن با آبى كه مسخّن بالشّمس است مكروه است »

حال ؛ آبى داريم كه چند ساعت پيش مسخّن بالشّمس بوده ، لكن اكنون تسخين زايل شده و به حال طبيعى و سرد برگشته است . حال :