كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٩

تشريح المسائل

* با توجه به آنچه گذشت ، خبر در عبارت صاحب الفصول ، كاتب است يا زيد الكاتب ؟

از آنجا كه مرحوم آخوند ، عبارت صاحب فصول را ( زيد الكتاب ، كاتب ) ديده الكتاب را در ناحيهء موضوع آورده است ، كه در اين صورت قضيه ضروريهء به شرط محمول مىشود .

اما : مراد صاحب فصول ، ( زيد ، زيد الكاتب ) بوده است .

پس : خبر ، زيد الكاتب است . و اين مثال منشا اشتباه جناب آخوند در تفسير كلام صاحب فصول شده است .

* با توجه به مناقشه در كلام آخوند و تفسيرى كه از كلام صاحب فصول شد آيا كلام صاحب فصول هم مورد ايراد است يا نه ؟

بله ، قابل مناقشه است ، چرا كه ممكن است :

محمول به حسب واقع ، تقيد به قيد ( يا وصف ) داشته باشد ، لكن تقيّدش ، ضرورى نباشد .

به عبارت ديگر : اين‌گونه نيست كه اگر محمول به حسب واقع مقيد به قيدى باشد ، حتما بايد ضرورى باشد ؛ خير ، ممكن است جهتش امكان باشد .

* * *