كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٠
( پاسخ جناب آخوند از استدلال سوم اعمىها : )
ترجمه
( پاسخ جناب آخوند از استدلال سوم اعمىها : )
( پاسخ جناب آخوند از استدلال سوم اعمىها : )
صحت استدلال امام عليه السّلام به آيه شريفه ، متوقف برآن ( يعنى : وضع مشتق براى اعم ) نمىباشد ، بلكه اين استدلال صحيح است ، گرچه مشتق وضع شده براى خصوص متلبس باشد .
و توضيح اين بيان متوقف بر تمهيد مقدمه‌اى است و آن اينست كه : اوصاف عنوانى كه در موضوعات احكام در نظر گرفته مىشوند ، بر چند قسم‌اند :
- قسم اول اينكه :
اخذ و لحاظ عنوان صرفا براى اشاره به چيزى باشد كه در واقع موضوع براى حكم است به دليل معهود بودن موضوع به اين عنوان ، بدون اينكه اين عنوان بخاطر اتصاف موضوع به آن در حكم دخالت كند .
- قسم دوم اينكه :
عنوان بخاطر اشاره به علت بودن مبدأ براى حكم باشد ، در صورتى كه صرف صحت حمل مشتق بر ذات براى علت بودن و لو در زمان گذشته كفايت كند .
- قسم سوم اينكه :
عنوان بخاطر اشاره به ( علت بودن مبدأ براى حكم ) باشد ، در صورتى كه مجرد صحت حمل مشتق بر ذات كافى نباشد ، بلكه حكم داير مدار صحت حمل و اتصاف ذات به مبدأ باشد ، حدوثا و بقاء ( يعنى تا وقتى ذات متلبس به مبدأ است حكم نيز محقق باشد و پس از انقضاء مبدأ حكم نيز زائل شود ) .
پس وقتى اين مقدمه دانسته شد مىگوييم :
كه استدلال به اين وجه ( سوم ) ، در صورتى صحيح است كه اخذ عنوان ( ظالم ) در آيهء شريفه به نحو اخير باشد ، چه آنكه بديهى است كه اگر مشتق براى اعم نباشد ، پس از عدم تلبس ذات به مبدأ ، على الظاهر در هنگام تصدى امر خلافت ، استدلال تمام نخواهد بود .
پس ( تماميت استدلال متوقف بر اينست كه : ) مشتق موضوع براى اعم باشد ، تا ( آن شخص و يا اشخاص ) ، در هنگام تصدى خلافت هم حقيقة از ظالمين باشند ( اگرچه فعلا متلبس به ظلم نباشند ) .
اما : اگر اخذ عنوان ظالم در آيهء شريفه به نحو دوم باشد ، نه ( استدلال به آيه شريفه صحيح