كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٧

تشريح المسائل

زيرا اجماع بر اينست كه : وضع اسماء ( اجناس ) عام ، موضوع له آن‌ها نيز عام است .

* نتيجه اين نقض چيست ؟

اينست كه : هر پاسخى كه شما در معناى اسمى داديد ، ما نيز در معناى حرفى مىدهيم .

* آن‌ها چه پاسخى به اين مطلب مىدهند ؟

مىگويند : لحاظ چه آلى و چه استقلالى در اصل معنا داخل نيست ، بلكه بيرون از موضوع له و مستعمل فيه است و شرط وضع و يا استعمال است ، چرا كه تا لحاظى نباشد ، وضع هم ممكن نيست ، چرا كه نمىتوان بر مجهول مطلق حكم نمود .

و لذا : ما همين پاسخ را نسبت به حروف مىدهيم .

* با توجه به مطالب فوق مراد از « فالمعنى فى كليهما فى نفسه كلىّ طبيعىّ يصدق . . . » چيست ؟

اينست كه : معنا در هر دو ( ابتداء اسمى و ابتداء حرفى ) كلى طبيعى است كه بر افراد متكثر صادق به اين معنا كه :

هرآنچه در خارج پيدا شده و ابتداء خوانده شود همان كلى طبيعى است اعم از اينكه :

1 - به نحو استقلال استعمال شده باشد و آن را به عنوان حالت براى غير ملاحظه نكنند .

2 - و يا اينكه : صرفا از آن به عنوان آليت و جهت ارتباط ميان دو امر استفاده نمايند .

زيرا : هيچيك از اين دو نحو استعمال در اصل ( ابتدا بودن ) دخالتى ندارند . پس : هر دو از افراد كلى طبيعى هستند .

* پس مراد از « و مقيّدا باللحاظ الاستقلالى او الآلي كلىّ عقلىّ . . . » چيست ؟

اينست كه : ابتداء مقيد به لحاظ استقلالى و يا ابتداء مقيّد به قيد آلى ، همان كلى عقلى است ، مثل : انسان كه به لحاظ وجود ذهنىاش مقيد به قيد كلى است . اگرچه به اعتبار وجود ذهنىاش و اينكه ظرف وجودش ذهن است جزئى ناميده مىشود .

* پس مراد از « فانّ الشىء ما لم يتشخّص لم يوجد . . . » چيست ؟

دليل بر جزئى بودن آن كلى عقلى است مبنى بر اينكه : هيج موجودى بدون تشخّص و جزئيت قابل وجود نيست ، چه در ظرف خارج و چه در ظرف ذهن .

به عبارت ديگر : تشخّص و جزئيت علت وجود است ، چه وجود خارجى و چه وجود ذهنى . و لذا بايد گفت :

از آنجا كه كليات مقيّدهء به قيود ، ظرف تحققشان در ذهن است از قبيل :

انسان كلى ، ابتداء آلى ، ابتداء استقلالى ، از نفس وجودشان ، در ظرف ذهن ، جزئى بودن ذهنى