كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤١
تشريح المسائل
نمىباشد چه لفظ مفرد را بخواهيم در بيشتر از يك معنا با حفظ اين قيد استعمال كنيم و چه تثنيه و چه جمع را ) .
و فرق ميان تثنيه و مفرد اينست كه : مفرد براى طبيعت وضع شده و تثنيه براى دو فرد از طبيعت و يا دو معنا جعل شده است .
( يك توهّم و دفع آن )
( يك توهّم و دفع آن )
شايد توهم شود كه اخبار و ادلّهء بر اينكه قرآن داراى بطون هفت‌گانه يا هفتادگانه است ، دلالت كند بر وقوع استعمال لفظ در بيشتر از يك معنا ، چه رسد به جواز آن .
و لكن تو غفلت ورزيده‌اى از اينكه اين اخبار دلالت ندارند بر اينكه ارادهء معانى از باب ارادهء معنا از لفظ است ( يعنى : اين امر از باب ارادهء معنا از لفظ نيست ) .
پس : شايد ارادهء اين معانى مستقلا در حال استعمال لفظ در يكى از اين معانى صورت گرفته باشد ، نه ( اينكه جملگى ) از لفظ بوده باشد . به همان نحوى كه لفظ را در معنا استعمال مىكنند .
و يا شايد مراد از ( بطون ) ، لوازم معناى مستعمل فيه باشد ، اگرچه افهام و عقول ما از ادراك آن‌ها قاصر و كوتاه باشد .
* * *
تشريح المسائل
تشريح المسائل
* پس مراد از « الّا انّ حديث التكرار لا يكاد يجدى فى ذلك اصلا . . . » چيست ؟
در حقيقت سومين پاسخ و يا اشكال و ايراد به استدلال صاحب معالم است .
* زمينه‌ساز اين پاسخ چيست ؟
در واقع ( نعم لو أريد . . . ) زمينه‌ساز اين پاسخ شده است .
* حاصل اين پاسخ چيست ؟
اينست كه : اگر ما فى المثل از لفظ ( عينين ) و امثال آن ، دو فرد از عين جاريه و دو فرد از . . . را اراده كنيم ، استعمال لفظ در اكثر از معنا محقق مىشود و لكن در اين صورت اشكال ديگرى متوجه صاحب معالم مىشود .
به عبارت ديگر : مدّعاى جناب صاحب معالم كه فرمود : تثنيه و جمع به منزله‌ى مفردات است ، مدعاى ايشان را اثبات نمىكند .