كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٩
تشريح المسائل
حقيقت است .
به فرض كه ما اين پاسخ شما را بپذيريم ، لكن از شما مىپرسيم كه : آيا ما لفظ عينين را در اكثر از معناى واحد استعمال كرده‌ايم تا اينكه در يك معنا استعمال نموده‌ايم ؟
ما به شما مىگوييم :
در تثنيه ، در صورتى استعمال لفظ در اكثر از معنا تحقق پيدا مىكند كه آن را در بيش از دو فرد ، استعمال نمايند .
حال اگر شما در دو فرد استعمال كنيد ، اعم از اينكه دو فرد از حقيقت باشد و يا دو حقيقت استعمال لفظ در اكثر از معنا تحقق پيدا نمىكند . چرا كه اكثر هر لفظ و هر چيز به تناسب خود آن است .
فى المثل : در صورتى در مفرد ، استعمال لفظ در اكثر از معنا محقّق مىشود كه دو معنا از آن اراده شود .
حال : اگر بخواهيد در تثنيه ، استعمال در اكثر فرض كنيد اين‌گونه نيست كه از ( عينين ) ، عين باكيه و عين جاريه ، اراده كنيد ، چرا كه اين معناى تثنيه است .
* حاصل و خلاصهء مطالب در اينجا چيست ؟
اينست كه : اگر تثنيه و جمع را بطور مطلق به منزلهء تكرار لفظ فرض نماييم و از ( عينين ) ، عين باكيه و جاريه اراده كنيم ، در اين صورت ، استعمال لفظ در اكثر از معنا نكرده‌ايم ، بلكه لفظ تثنيه را در معناى خودش استعمال نموده‌ايم ، اين اشكال به لفظ جمع نيز وارد است .
* * *