كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

تشريح المسائل

* پس مراد از « او للمشابهة . . . » چيست ؟

اينست كه : از جهت ديگرى نيز مىتوان به فراز مزبور پاسخ داد و گفت :

سلّمنا كه مراد از ( صام ) صوم فاسد باشد ، چه اشكال دارد كه لفظ ( صوم ) مجازا در صوم باطل استعمال شود . چرا كه صرف استعمال نشانهء حقيقت نيست .

اگر بگوييد استعمال در مجاز قرينه مىخواهد ؟

به شما مىگوييم علاقهء مشابهت و مشاكلت عمل ايشان يعنى صوم فاسد با صوم حقيقى در ظاهر خود قرينهء بر اين مطلب است .

پس : استعارة لفظ مزبور به عمل ايشان اطلاق گرديده است .

* مقدمة بفرماييد مراد از امر و نهى مولوى چيست ؟

امر و نهى است كه از مولى بما هو مولى صادر شود ، مثل نوع اوامر و نواهى كتاب و سنت از قبيل : اقيموا الصلاة و . . . .

* ويژگى امر و نهى مولوى چيست ؟

اينست كه مستقلا داراى اطاعت و عصيان ، امتثال و تجرى و ثواب و عقاب‌اند .

* مراد از امر و نهى ارشادى چيست ؟

اينست كه امر و نهى از شارع بما هو عاقل او اخذ من العقلاء صادر شود ، مثل :

1 - اوامر وارده در مستقلات عقليّه از قبيل : اطيعوا الله .

2 - و اوامر و نواهى صادره در رابطهء با اجزاء و شرائط و موانع و قواطع همچون اركعوا ، اسجدوا ، اقنتوا و . . . و نهى از حدث و استدبار و . . . .

در موارد مذكور ارشاد به اينست كه :

1 - ركوع و سجود و . . . از اجزائند .

2 - طهارت و استقبال . . . از شرائط هستند .

3 - حيض ، جنون و صباوت از موانع هستند .

* ويژگى اوامر و نواهى ارشادى چيست ؟

اينست كه : مستقلا داراى ثواب و عقاب و يا اطاعت و عصيان نيستند .

* با توجه به مقدمات فوق پاسخ علىحده و اختصاصى مرحوم آخوند به روايت دستهء دوم چيست ؟

اينست كه : 1 - دعى الصلاة در حديث شريف نهى ارشادى است و نه مولوى .

2 - امر ارشادى مشروط به تعلق گرفتن به امر مقدور نيست .