كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٩

تشريح المسائل

1 - اخذ حقيقى ، عمل به چيزى است كه عند اللّه مطابق با واقع است .

2 - اخذ پندارى ، عمل به چيزى است كه فرد گمان مىكند مطابق با واقع است و حال آنكه اخذ به واقع نكرده است .

حال : اين حضرات اخذ و عامل به اين عبادات هستند ، لكن اخذى پندارى ، آن‌ها به گمانشان به واقع عمل مىكنند و حال آنكه چنين نيست .

* اگر از آخوند ( ره ) بپرسند اينكه امام مىفرمايد : اخذوا . . . على الظاهر حمل بر اخذ و واقعى مىشود نه اعتقادى و پندارى ، شما چگونه در كلمهء اخذ تصرف كرده و آن را بر اخذ اعتقادى حمل كرديد . چه پاسخى مىدهد ؟

مىفرمايد : ما به جهت جمع ميان ادله چنين تصرّف و حملى را انجام داديم .

زيرا :

1 - از طرفى اخذوا بالاربع على الظاهر دلالت بر صحت عمل آن‌ها دارد .

2 - از طرفى رواياتى وجود دارد كه عمل آن‌ها را فاسد و باطل مىداند .

پس : جمع ميان اين دو به اينست كه : صحت را به اعتقادى و پندارى نسبت دهيم و بطلان را به واقعى و بگوييم :

ايشان به عقيده و پندار خود عمل صحيح انجام مىدهند و لكن به حسب واقع اين‌چنين نيست .

* حاصل پاسخ جناب آخوند به عبارت ديگر اينست كه :

1 - مراد از الفاظ چهارگانه مذكور در صدر عبادات خصوص صحيح است و ما بدان ملتزم هستيم ، چرا كه اسلام بر اين امور بنا شده است .

2 - مراد از اربع ، نماز ، روزه ، زكات و حج فاسد است ، و لكن فاسد به حسب واقع و صحيح به عقيدهء خود اهل سنت .

پس مىتوان گفت : مراد از ( الاربع ) نيز همان عبادات صحيح و لكن صحيح از نظر خود اهل سنت و نه واقعى و حقيقى ، پس تنافى مورد توهم دفع مىشود .

* پس مراد از « و الاستعمال فى قوله فلو انّ احدا صام نهاره . . . » چيست ؟

اينست كه مىتوان از تقرير فوق استفاده كرده و گفت :

مراد از ( فلو انّ احدا صام و نهاره ) نيز صوم صحيح است و لكن نه صوم صحيح و واقعى بلكه به اعتقاد و پندار آن‌ها .