كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦

تشريح المسائل

* نظر جناب آخوند پيرامون محتملات فوق چيست ؟

احتمال اول ، دوم و سوم را باطل و احتمال پنجم را بسيار بعيد مىداند .

* دليل ابطال احتمال اول چيست ؟

اينست كه : اگر لفظ صلاة بر هيچ‌يك از افراد خودش و بر قدر جامع ميان آن‌ها دلالت نكند ، مهمل و بدون معنا خواهد شد و اين درست نيست .

* دليل ابطال احتمال دوم چيست ؟

اينست كه : دلالت علىحدهء لفظ صلاة بر هريك از مراتب ، مستلزم مشترك لفظى بودن آن است كه احدى بدين امر ملتزم نمىباشد .

* دليل ابطال احتمال سوم چيست ؟

اينست كه : نمىتوان مرتبهء خاصّى از مراتب نماز را لحاظ كرد و آن را موضوع له قرار داد .

* چرا احتمال پنجم را بعيد مىداند ؟

چون مستلزم يك تالى فاسد است .

* چرا ؟ زيرا :

اولا : در آيات و روايات تعبيراتى آمده از قبيل :

1 - إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ . عنكبوت / 45

2 - الصلاة عمود الدين . دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 133

3 - الصلاة معراج المؤمن . اعتقادات مجلسى ، ص 39

4 - الصوم جنّة من النار . من لا يحضر الفقيه ، ج 2 ، ص 44 .

و هكذا .

ثانيا : در هريك از اين تعابير ارادهء جنس و طبيعت شده است .

يعنى : هر ماهيتى در ضمن هر فرد و مرتبه‌اى كه باشد چنين و چنان است .

حال :

اگر موضوع له الفاظ عبادات خصوصيات فرديه باشد ، بايد در اطلاقات و تعبيرات مزبور به يكى از دو امر ذيل ملتزم شويم :

1 - يا بايد بگوييم تمام اين اطلاقات مجازى باشند ، چرا كه لفظ براى خصوص مرتبه‌اى وضع شده لكن در غير موضوع له يعنى كلى و قدر جامع استعمال شده است .