كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

تشريح المسائل

2 - الصلاة معراج المؤمن .

حال : تمام افراد و مصاديق نماز صحيح داراى اين و ويژگى هستند .

يعنى : ناهى از فحشا و منكر بوده و سبب عروج مؤمن مىشوند .

و لذا صحيح است كه بگوييم : عنوان كلى ( النّاهية عن الفحشاء ) يا ( معراج المؤمن ) نامش ( صلاة ) است . و در تمام افراد و مصاديق صادق است ، چنان كه انسان بر تمام افراد و مصاديقش صدق مىكند .

* بطور روشن و منطقى بفرماييد دليل جناب آخوند بر اين مطلب كه فرمود همهء مراتب نماز صحيح در يك اثر ( مثلا معراج بودن ) مشترك هستند و همه مؤثر در اين اثرند و اين كاشف از اشتراك آن‌ها در يك قدر جامع و جهت مشتركه است چيست ؟

مىفرمايد :

در لسان آيات و روايات آثارى براى نماز ذكر شده است ، از قبيل :

انّ الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر ، الصلاة خير موضوع ، الصلاة قربان كلّ تقى ، الصلاة معراج المؤمن ، ان الصلاة لذكرى ، الصلاة عمود الدين .

2 - آثار مذكور بر نماز صحيح مترتب مىشود چرا كه نماز فاسد فاقد چنين اثراتى است .

3 - نماز صحيح داراى مراتب و درجات گوناگون است و هريك از اين مراتب داراى نقش و آثار است .

4 - و الواحد لا يصدر الّا عن الواحد چنان كه الواحد لا يصدر عنه الّا الواحد . اين و الواحد لا يصدر الّا عن الواحد ، در ما نحن فيه پياده كرده مىگوييم :

1 - معلول واحد از علت واحده صادر مىشود .

2 - مؤثر در اثر واحد ، واحد است .

3 - تأثير كثير بما هو كثير بدون وجود قدر جامع در واحد بما هو واحد محال است .

زيرا : ميان كثير بما هو كثير و واحد بما هو واحد سنخيّتى نيست و تا سنخيتى نباشد ، تأثيرى وجود ندارد . و الا لصدر كلّ شىء عن كلّ شىء .

بنابراين : همهء مراتب نماز صحيح در يك اثر مشترك هستند ، و اين مؤثر بودن در يك اثر كاشف از اشتراك آن‌ها در يك قدر جامع و جهت مشتركه است كه در واقع مؤثر حقيقى همين جهت و حيثيت است .

پس : ما از اشتراك در اثر ، به اشتراك در مؤثر مىرسيم .