كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

تشريح المسائل

* تاريخ وقوع و حدوث دو حادثهء فوق چگونه است ؟

1 - گاهى استعمال و گفتن يك لفظ ، اول صورت مىپذيرد ، اما وضع و حقيقت شرعيه شدن بعدا محقق مىشود .

فى المثل : در سال اول بعثت مىفرمايد ( صلّ عند رؤية الهلال ) و در سال دوم اين لفظ در معناى مورد نظر وضع شده است .

در چنين فرضى ما نمىتوانيم ، صلّ را بر معناى شرعى حمل كنيم ، اگرچه مثبت هم باشيم ، چرا كه :

1 . استعمال قبلا صورت گرفته .

2 . معناى شرعى بعدا پيدا شده .

3 . قرينه‌اى هم وجود ندارد كه دلالت بر چنين معنايى بكند و لذا بايد در همان معناى لغوى استعمال شود .

پس : ثمرهء بحث در اين فرض ظاهر نمىشود .

2 - گاهى نيز ، وضع و حقيقت شدن يك لفظ در يك معنا اول صورت گرفته ، سپس استعمال شده .

فى المثل :

لفظى در سال سوم بعثت در معنايى وضع گرديده و لكن در سال چهارم استعمال شده است .

در چنين فرضى مىتوان لفظ مفروض را بر معناى شرعى حمل نمود . چرا ؟

زيرا : استعمال پس از وضع لفظ براى معناى جديد است و لذا اگر از اين به بعد نيز بدون قرينه مطرح شود باز هم بر همين معناى جديد حمل مىشود .

پس : ثمرهء بحث در اين فرض ظاهر مىشود .

* پس مراد از « و فيما اذا جهل التاريخ ففيه اشكال » چيست ؟

اشاره به صورت جهل و شك در تاريخ وضع و استعمال يعنى : صورت سوم است ، بدين معنا كه ما علم اجمالى داريم به پيدايش اين دو و لكن در تقدّم و تأخر آن شك داريم .

* چه فروضى در صورت سوم متصور است ؟

1 - اينكه هر دو پديدهء وضع و استعمال مجهول التاريخ باشند .

2 - اينكه وضع معلوم التاريخ و استعمال مجهول التاريخ باشد .

3 - اينكه استعمال معلوم التاريخ و وضع مجهول التاريخ باشد .