كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٨

تشريح المسائل

3 - گاهى نيز اين الفاظ در استعمالات شارع بدون قرينه به كار مىروند .

فى المثل : شارع مىفرمايد : صلّ عند رؤية الهلال .

در اينجاست كه ما نمىدانيم ، مراد از صلّ ، معناى لغوى آن يعنى دعا است و يا معناى شرعى است كه نماز واجب و يا مستحب است ؟

حال : ثمرهء بحث در اين‌گونه استعمالات است كه ظاهر مىشود .

* ثمرهء بحث در اينجا چه مىباشد ؟

اينست كه : اگر ما قائل به ثبوت حقيقت شرعيه باشيم ، در صورتى كه به يكى از الفاظ مستعمله در لسان شارع برخورديم كه بدون قرينه آمده است ، بايد آن را بر معناى شرعى حمل كنيم ، و حال آنكه اگر حقيقت شرعيه را نپذيريم ، بايد آن را بر حقيقت و معناى لغوى حمل نماييم .

فى المثل : وقتى شارع مىفرمايد : صلّوا عند رؤية الهلال .

1 - كسى كه قائل به ثبوت حقيقت است ، مىگويد : مراد اينست كه در غرّه ماه خواندن نماز مستحب است ، يعنى مراد از صلّوا ، نماز خواندن است .

2 - و كسى كه منكر حقيقت شرعيه است مىگويد : بايد صلوا را بر معناى لغوى حمل نمود ، يعنى مراد شارع اينست كه : در اول ماه خواندن دعا مستحب است .

به عبارت ساده‌تر :

منكرين حقيقت شرعيه اين الفاظ را بر معانى لغويشان حمل مىكنند و مىگويند مراد شارع دعا كردن است .

و طرفداران حقيقت شرعيه اين الفاظ را بر معانى شرعى حمل مىكنند و مىگويند : مراد شارع دو ركعت نماز است .

* مراد از « فيما اذا علم تأخّر الاستعمال » چيست ؟

اينست كه : ظهور ثمرهء مزبور در جايى است كه بدانيم زمان استعمال پس از زمان وضع باشد .

* اگر امور مزبور معلوم نباشد چه ؟

در حمل لفظ بر هريك از معانى شرعى و لغوى اشكال وجود دارد و لذا بايد در آن توقف نمود .

* مقدمة بفرماييد بر مسلك ثبوت حقيقت شرعيه در عصر شارع چه اتفاق افتاده است ؟

دو حادثه رخ داده است :

1 - وضع : اعم از اينكه تعيينى استعمالى باشد و يا تعيّنى .

2 - استعمال : بدين معنا كه شارع الفاظ مذكور را استعمال نموده است .