كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٠
تشريح المسائل
* مدرك و مستند در اصل مزبور چيست ؟
بناى قطعى عقلاء عالم است .
2 - و اما بحث دوم در رابطهء با احوالات لفظ اينست كه :
اگر خود اين احوالات عارضى لفظ با يكديگر تعارض نمايند و امر دائر شود ميان اينكه حقيقت و مجاز باشد و يا مشترك لفظى و . . چه بايد كرد ؟
* چه پاسخى به سؤال مزبور داده شده است ؟
برخى گفته‌اند كه مجاز بودن از اشتراك لفظى بهتر است ، چرا كه مجاز و اغلب و اكثر است و اشتراك لفظى قليل .
برخى گفته‌اند كه اشتراك لفظى بهتر است چرا كه عند الاطلاق مجمل گرديده و بر هيچ معنايى حمل نمىشود .
در نتيجه مستمع دچار خطا نمىشود .
* نظر مرحوم آخوند چيست ؟
مىفرمايد : وجوه و ادلهء مذكور يك سلسله ملاحظات و اعتبارات عقلى ظنّى است و لذا حد اكثر نتيجه‌اى كه مىدهد احتمال يا مظنّه است ، كه خود نيازمند دليل است و حال آنكه دليل بر حجيّت آن نيست .
پس : هيچ‌يك از نظرات و دلائل فوق داراى ارزش نمىباشند .
بله . اگر يكى از احتمالات و جوانب به حد ظهور عرفى رسيد و به عبارت ديگر كلام در يكى از احتمالات ظهور پيدا كند ، به دليل حجيّت ظهور ، به آن احتمال عمل مىكنيم .
و لذا : مادامىكه به اين حدّ از ظهور نرسيده است فاقد ارزش مىباشد .
* * *