كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٠

تشريح المسائل

عدم صحت سلب مىباشد و اين دور آشكار است .

به عبارت ديگر مستشكل مىگويد :

چگونه مىتوانيد معناى مشكوك را موضوع قرار داده و لفظ را محمول و سپس آزمايش كنيد و بفهميد كه صحت حمل دارد يا نه ؟

آيا تنها عالم به وضع مىتواند اين كار را بكند ؟ يا اينكه جاهل به وضع هم مىتواند ؟

1 - بىترديد تنها عالم به وضع از انجام اين كار برمىآيد و لذا صحت حمل متوقف بر علم به وضع است .

2 - از طرفى شما مىخواهيد از طريق صحت حمل ، معناى حقيقى را شناسايى كنيد و علم به وضع پيدا كنيد . در نتيجه علم به وضع نيز متوقف بر صحت حمل است و اين دور است و دور هم باطل است .

مستلزم المحال محال و باطل .

پس : علامت مذكور نيز علاميّت نداشته و باطل است .

* پاسخ حضرت آخوند ( ره ) به اشكال فوق چيست ؟

همان دو بيانى است كه در اشكال به تبادر ذكر شد و لذا بايد گفت مراد از عدم صحت سلب :

1 - يا از نظر مستعلم و كسى است كه در مقام استعلام برآمده است .

2 - يا از نظر ابناء محاوره است .

حال :

اگر عدم صحت سلب از نظر مستعمل باشد مىگوييم :

عدم صحت سلب موقوف است بر علم اجمالى به موضوع له ، و علم تفصيلى به آن متوقف است بر عدم صحت سلب كه اين دور نيست چرا كه طرفين آن باهم متفاوت است .

و اگر عدم صحت سلب از نظر ابناء محاوره مطرح باشد مىگوييم :

علم مستعمل به موضوع له متوقف است بر عدم صحت سلب لفظ از معنا نزد اهل محاوره ، لكن عدم صحت سلب لفظ از معنا نزد ايشان توقفى بر علم مستعمل به موضوع له ندارد .

* مراد از شقّ اول پاسخ چيست ؟ با ذكر مثال آن را تبيين كنيد .

پاسخى است نسبت به عالم به وضع و اهل لسان به علم ايمانى ارتكازى و علم تفصيلى پاسخ داده مىشود بدين معنا كه :

1 - آن علم به وضعى كه وابسته به صحت حمل است يك علم تفصيلى و توجه تفصيلى به