كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٤

تشريح المسائل

* مراد از « من نفسه و بلا قرينة علامة كونه حقيقة فيه . . . » چيست ؟

اينست كه : آن تبادرى علامت حقيقت است كه معنا ، از نفس لفظ و حاق كلمه لكن بدون هيچ قرينه‌اى به ذهن متبادر شود .

به عبارت ديگر :

نه قرينهء شهرت ، نه كثرت استعمال ، نه مقدمات حكمت در تبادر اطلاقى و نه قرائن خاصه هيچيك در اينجا در انتقال معنا از لفظ به ذهن دخالت ندارد .

* منظور از « بداهة . . . الخ » چيست ؟

دليل بر علامت حقيقت بودن تبادر مورد نظر است مبنى بر اينكه :

اگر لفظ براى آن وضع نشده بود ، نبايد معنا از صرف الوجود آن متبادر شود ، به عبارت ديگر :

وقتى هيچ قرينه‌اى در بين نيست و لفظ كاملا برهنهء از قرينه است مع‌ذلك با شنيدن لفظ اسد ، حيوان مفترس به ذهن مىآيد ، اين تبادر علامت حقيقت بودن لفظ در آن معناست .

* مفهوم عبارت اخير چيست ؟

اينست كه : اگر لفظ اسد ، براى حيوان مفترس وضع نشده و حقيقت در آن نبود و نسبت معناى مذكور به لفظ اسد مثل ساير معانى ذهنيه اسد بود ، نبايد از ميان اين‌همه معنا ، اين يكى به ذهن بيايد .

* مراد از « كيف يكون علامة مع توقفه علم العلم . . . الخ » چيست ؟

طرح مهم‌ترين اشكالى است كه بر تبادر شده است و آن مسئله دور است .

* حاصل اشكال چيست ؟

اينست كه : چگونه مىشود تبادر در معنا از لفظ را علامت حقيقت قرار داد و حال آنكه تبادر متوقف است بر علم ، بدين معنا كه معناى متبادر موضوع له لفظ است .

حال :

اگر علم به موضوع له ؛ متوقف بر تبادر باشد ، دور لازم مىآيد .

به عبارت ديگر :

1 - بلا ترديد تبادر مخصوص عالم به وضع است و نه جاهل به وضع .

2 - تبادر متوقف بر علم به وضع است .

پس : تا علم به وضعى نباشد ، تبادرى هم در كار نيست .

از طرفى شما مىخواهيد :