كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٨
تشريح المسائل
عبارت و يا اشاره و يا كتابتى است كه بر انشاء و ايجاد معينى دلالت مىكند و مطابقى جهت سنجش صدق و گزينش وجود ندارد .
مثل : اقيموا الصلاة - مثل : و لله على الناس حجّ بيتك الحرام . . .
* مركب تام خبرى چيست ؟
آن است كه : بر اخبار و حكايت از چيزى دلالت دارد ، اعم از اينكه اسميه و يا فعليه ، حمليه و يا شرطيه و غيره باشد .
* در رابطهء با مركبات چند نوع وضع متصور است ؟
سه نوع وضع :
1 - وضع مفردات ، 2 - وضع هيئت تركيبيهء مفردات ، 3 - وضع هيئت تركيبيه و مواد و مفردات مجموعا .
* با توجه به مطالبى كه در وضع مفردات گفته شده مراد از وضع هيئت تركيبيهء آن‌ها چيست ؟
اينست كه : وقتى مفردات را به صورت يك جمله كنار هم قرار مىدهيم و مىگوييم : زيد عمروا و . . . معناى تازه‌اى پيدا مىكنند كه آن دلالت بر نسبت‌ها و اضافه‌ها و ربطهاست كه خود انواع و اقسامى دارد .
فى المثل :
در ( ضرب زيد عمرا ) دو نسبت وجود دارد :
1 - يكى صدورى كه نسبت فعل به فاعل است .
2 - يكى هم وقوعى كه نسبت آن فعل به مفعول است ، يعنى كه ضرب از كسى صادر و در محلى و بر كسى واقع شده است .
و يا فى المثل :
در ( زيد قائم ) بر نسبت ايجابى و ثبوتى چيزى براى شيئى دلالت دارد . و در ( زيد ليس بقائم ) بر نسبت سلبى چيزى از شيئى دلالت دارد . و هكذا در جملات شرطيه ، اعم از متصله ، منفصله و . . . .
* حال آيا علاوه بر وضع مفردات و وضع هيئت تركيبيه وضع ديگرى براى مركبات مىباشد و يا نه ؟
به عبارت ديگر آيا مجموع آن‌ها مركب از هيئت تركيبيه و مواد و مفردات نيز مىتوانند وضع داشته باشند ؟
به نظر مرحوم آخوند ، خير چنين وضعى وجود ندارد .
* اولين دليل جناب آخوند بر اين مدعا چيست ؟