كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٧
تشريح المسائل
بر دو قسم‌اند : 1 - مفردات ، 2 - مركبات .
* مفردات خود بر چند قسم‌اند ؟
بر دو قسم‌اند : 1 - جوامد ، 2 - مشتقات .
* مقصود از وضع مواد مفردات فى المثل در ( غلام زيد ) چيست ؟
اينست كه :
غلام ( در عبارت مذكور ) به اعتبار اينكه نكره است ، عامّ بوده و موضوع له آن نيز عام است .
و زيد به ملاحظهء اينكه علم بوده ، وضعش خاص و موضوع له آن نيز خاص است .
* مراد و مقصود از وضع هيئت چيست ؟
خصوصيت اعرابى مفردات واقع در يك جمله مىباشد .
فى المثل : كلمهء ( زيد ) در مثال بالا چون مضاف اليه است ، مجرور است چرا ؟ زيرا : واضع عرب بطور كلى فرموده : كلّ مضاف اليه مجرور .
* از مطالب فوق چه مطلبى بدست مىآيد ؟
اينكه : وضع مواد ، شخصى و جزئى است . يعنى : خصوص كلماتى كه در يك جمله واقع شده‌اند ، مورد وضع واضع‌اند اعم از اينكه :
وضع و موضوع له آن‌ها عام باشد و يا خاص .
* مرادتان از اينكه وضع مفردات از جمله جوامد ، شخصى است چيست ؟
يعنى كلماتى همچون ( زيد ) و يا ( انسان ) و يا ( حجر ) و يا ( شجر ) ، با همين ماده و هيئت معينى كه دارند ، هركدام براى معناى خود وضع شده‌اند و يك وضع بيشتر ندارند .
* مركبات خود بر چند قسم‌اند ؟
بر دو دسته‌اند : 1 - مركب تام ، 2 - مركب ناقص .
* مركب ناقص چيست ؟
آن است كه : سكوت در برابر آن صحيح نيست .
فى المثل : سكوت در برابر متكلم كه مىگويد : گل سرخ ، و دست من ، درست نيست .
و لذا : مركب تام آن است كه : يصح السكوت عليها .
* مركب تام خود بر چند قسم است ؟
بر دو قسم : 1 - مركب تام انشايى ، 2 - مركب تام خبرى .
* مركب تام انشايى چيست ؟