كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٤
تشريح المسائل
* ارادهء مفهومى چگونه اراده‌اى است ؟
مفهوم و معنايى است كه براى لفظ اراده در لغتنامه ذكر مىشود ، مثل : قصد ، عزم ، تصميم و . . . .
* ارادهء مصداقى چگونه اراده‌اى است ؟
همان مصاديق خارجيهء اراده است كه قائم به نفس اشخاص مريد و از صفات نفس آن‌هاست .
مثل : 1 - تحصيل علم كه مصداق خارجى ارادهء زيد است . 2 - تجارت كه مصداق خارجى عمر است . 3 - مسافرت كه مصداق خارجى شماست .
* ويژگى اراده‌هاى مذكور چيست ؟
اينست كه : هم جزئىاند ، هم خارجى .
* چرا ؟
زيرا : هريك قائم به نفس شخص است ، و در عالم خارج هم انجام مىشوند .
* آيا مصاديق خارجيّه همه محسوس هستند ؟
خير ، حقايق مجرده عوالم وجود بيشتر و كامل‌تر از حقائق مادى هستند .
* ارادهء خارجيه چگونه شكل مىگيرد ؟
بدنبال مبادى آن يعنى : تصور و تصديق ، شوق ، عزم و تصميم بدست مىآيد كه مرحلهء تحريك عضلات است .
* مراد از تحريك عضلات چيست ؟
اينست كه : تا اراده آمد به دنبال آن قوهء عاملهء موجود در عضلات بدن شروع به فعاليت مىكند و عضلات را به حركت در مىآورد و شما بدنبال مرادتان از جاى حركت مىكنيد .
* اراده‌اى كه در اينجا مطرح است چگونه است ؟
همين مصاديق جزئيه و خارجيهء اراده است كه شما در مقام هر استعمالى چنين اراده‌اى پيدا مىكنيد .
* با توجه به مقدمات مذكور مراد از « لا ريب فى كون الالفاظ موضوعة . . . الخ » چيست ؟
اينست كه : به نظر مرحوم آخوند بىترديد الفاظ براى مجرّد معانى خودشان وضع شده‌اند ، بدون اينكه اراده در آن دخالت داشته باشد ، پس :