كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٦

تشريح المسائل

* با توجه به مقدمهء فوق بفرماييد اطلاق لفظ بر لفظ چند صورت دارد ؟

چهار صورت .

* مراد از عبارت « ليس من باب استعمال اللفظ بشىء » چيست ؟

اينست كه : از چهار صور اطلاق لفظ بر لفظ ، قسم چهارم كه القاء لفظ و ارادهء شخص آن است ، از باب استعمال لفظ نيست .

* چرا ؟

زيرا معنايى نيست كه لفظ در آن استعمال شود و لذا استعمال در آن صدق نمىكند .

* تفصيل مطلب آخوند ( ره ) چيست با ذكر مثال آن را بيان كنيد ؟

بحث داراى دو شق بوده بدين معنا كه :

1 - گاهى ( زيد ) به عنوان اينكه حاكى و دال است موضوع واقع مىشود كه حضرات گفتند :

اين مستلزم اتحاد دال و مدلول است و هو محال .

2 - گاهى ( زيد ) بدون عنوان حكايت و دلالت موضوع واقع مىشود كه حضرات گفتند : اين امر نيز مستلزم تركّب قضيهء معقوله از دو جزء است و هو محال .

حال :

اگر شق اول را در نظر بگيريم كه لفظ بما هو دال موضوع واقع شده ، به اين اعتبار ، استعمال صدق مىكند .

چرا ؟

زيرا : لفظ را دال و حاكى از خودش قرار مىدهيم ، و استعمال نيز يعنى : ايجاد اللفظ بالمعنى .

و اگر شق دوم را در نظر بگيريم كه لفظ بدون عنوان حكايت و دلالت موضوع واقع شده ، به اين اعتبار استعمال صدق نمىكند .

چرا ؟

زيرا : مدلول و معنايى در ميان نيست ، و اين همان چيزى است كه در متن مورد سؤال منظور نظر جناب آخوند است .

* قسم دوم و سوم از اطلاق چهارگانه لفظ بر لفظ چيست ؟

اطلاق لفظ و ارادهء نوع يا صنف از آن است .

* در رابطهء با مطلب مذكور چه محاسباتى صورت مىدهند ؟

چهار نحوهء از محاسبه صورت مىدهند كه عبارتند از :